Artificiële intelligentie is vandaag in zowat alle sectoren doorgebroken, ook in de rechtbank. Het resultaat is echter niet altijd positief, waarschuwden rechters enkele maanden geleden. Advocaten zouden massaal AI-tools inzetten, met ellenlange conclusies, onzinnige redeneringen en soms zelfs regelrechte fouten en verwijzingen naar onbestaande rechtsbronnen in hun pleidooien tot gevolg.
Een Antwerpse start-up probeert aan te tonen dat advocaten AI ook verantwoord kunnen inzetten. Jasper D’Hooghe en Sam Van Praet komen zelf niet uit de juridische wereld, maar zagen het potentieel in hun directe omgeving. “Mijn zus en schoonbroer zijn advocaten, ik zat ook in de studentenclub rechten”, vertelt D’Hooghe. “We hoorden tegen welke problemen zij aanlopen en beseften dat AI wel degelijk veel onnodig werk kan overnemen.”
Het resultaat is Nexa Legal, een pakket AI-assistenten die advocaten ondersteunen in verschillende stappen van hun werk. “Te beginnen bij de intake van het dossier. Vaak krijgen advocaten gigantische dossiers doorgestuurd ‘om eens naar te kijken’ en staat de klant de volgende dag al in het kantoor om de zaak te bespreken. Nexa kan al die duizenden pagina’s samenvatten, of bijvoorbeeld een tijdlijn maken met alle gebeurtenissen. Advocaten moeten nog steeds het leeswerk doen, maar kunnen wel op vijf minuten al een beeld krijgen van het geheel. Ook al gaat het om driehonderd documenten.”
Daarnaast vereenvoudigt de tool het opzoekwerk bij het opbouwen van de case, door verbindingen te maken met juridische databanken en het interne archief van het advocatenkantoor. Nexa kan ook helpen een strategie in de rechtbank te onderbouwen, adviezen voor de cliënt formuleren en bepaalde legale documenten automatisch opstellen.
Dubbel zoveel dossiers
Al die zaken leiden tot aanzienlijke tijdswinst in advocatenkantoren, zegt het bedrijf. Zo geven de klanten van Nexa aan dat juridisch opzoekwerk tot vijf keer sneller gaat en dat teams met hetzelfde aantal advocaten dubbel zoveel dossiers kunnen verwerken. Het klantenbestand groeit ook snel, zegt D’Hooghe. “We hebben ons prototype gelanceerd in juni. Zes maanden later werkten al vijftig advocatenkantoren met onze tool.”
D’Hooghe kent de verhalen over verzonnen rechtsbronnen en is zich bewust van de gevaren van AI, ook bij Nexa. “Dergelijke hallucinaties kunnen we nooit helemaal uitsluiten”, geeft hij toe. “Maar je kan al veel vermijden door de expert de leiding te laten nemen. Zo kan de advocaat steeds meteen doorklikken op de bronnen die de tool gebruikt, om te zien van waar de informatie komt. We hebben nog andere veiligheidsmechanismen ingebouwd, zoals het zogenaamde LLM as a judge: dat is eigenlijk een tweede AI-tool die de resultaten van de eerste controleert.”
Aanvankelijk formuleerde de AI zelf pleitstrategieën, maar die functie is intussen uitgeschakeld. “Advocaten waren daar niet blij mee, gaan pleiten op basis van een strategie die ze niet zelf hebben uitgewerkt. Er is ook nog steeds een fierheid in hun beroep. Nu moeten de advocaten zelf een aanzet geven en kan de AI dat proces wel structureren en bevragen. Of eventueel een argument toevoegen.”
Advocaat Pim van den Bos (DC Advocaten) is gespecialiseerd in bouw- en vastgoedrecht. Hij was een van de eerste gebruikers van Nexa Legal en bevestigt dat de tool hem veel tijdswinst oplevert. “Ik kan razendsnel bepaalde zaken nagaan: wanneer was de voorlopige oplevering van een bouwproject? Wanneer de definitieve? Wanneer werd voor het eerst melding gedaan van een gebrek aan het dak? En dat met specifieke bronvermelding, een link naar de bewuste mail bijvoorbeeld. Daarvoor was het een kwestie van veel open klikken, of zelfs alles printen en markeren.”
Volgens de advocaat staat de juridische wereld nog maar aan het begin van wat mogelijk is met AI en zullen nog veel taken op termijn volledig automatisch kunnen gebeuren. “Maar ik denk niet dat we onze job dreigen te verliezen. Dat zie je ook bij Nexa: jij hebt nog steeds de touwtjes in handen. Er is gezond verstand en ervaring nodig om het systeem de juiste vragen te stellen. Dat zie ik nog niet snel veranderen.”
