made Rudy Aernoudt. Foto: Joris Herregods

COLUMN. 6 op de 10 starters overleven vijf jaar: wat maakt het verschil?

Rudy Aernoudt is professor, schrijver, filosoof, econoom en kabinetschef van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. Geregeld kruipt hij in zijn pen om een kritische column te schrijven voor alle regio’s van Made in. Vandaag heeft hij het over de overlevingskansen van Vlaamse starters en waarom een goede voorbereiding, financiële begeleiding en meer aandacht voor duurzaam ondernemerschap cruciaal zijn.

Zes op de tien Vlaamse starters halen hun vijfde verjaardag. Van de btw-plichtige ondernemingen die in 2020 in Vlaanderen begonnen, was eind 2025 nog 60 procent actief. Proficiat, want in Europa is dat slechts 45 procent.

Achter vele stopzettingen schuilen verloren gegane investeringen, lange werkuren en menselijke drama’s. Maar stopzettingen zijn niet hetzelfde als faillissementen. Ondernemers kunnen vrijwillig stoppen, een andere beroepsrichting kiezen of besluiten dat hun activiteit onvoldoende oplevert. Een stopzetting is dus niet noodzakelijk een financieel drama. Omgekeerd betekent blijven bestaan evenmin dat een onderneming gezond is: ook een zaak met uitgeputte reserves kan nog jarenlang voortploeteren en een voortbestaan hebben als een zombie. Naar schatting vertoeven 10% van onze ondernemingen in een overlevingsmodus, het hoogste cijfer na Italië en Spanje.

De statistieken tonen bovendien hoeveel het gebeurt, niet waarom een ondernemer afhaakt. Voor die verklaring moeten we kijken naar de economische omstandigheden én naar de manier waarop ondernemingen worden voorbereid en bestuurd.

De starters van 2020 begonnen in uitzonderlijke omstandigheden. Na corona volgden de energiecrisis, hoge inflatie, forse loonindexeringen en geopolitieke onzekerheid. Die opeenvolging van schokken tast de marges en reserves aan. Een jonge onderneming heeft doorgaans nog geen lange financiële geschiedenis waarop ze kan terugvallen. Wanneer kosten stijgen vooraleer klanten hogere prijzen aanvaarden, is de onderneming kwetsbaar.

Toch verklaart de buitenwereld niet alles. Een onderneming kan ook stranden op onvoldoende vraag, een verkeerd verdienmodel of spanningen tussen oprichters. Wie vooral vertrekt vanuit enthousiasme voor een product, heeft nog niet bewezen dat voldoende klanten het tegen een rendabele prijs willen kopen. Een aantrekkelijke winkel, een knappe website of een volle agenda is geen garantie op winst.

Daar komt liquiditeit bij: het geld dat vandaag beschikbaar is om morgen te betalen. Boekhoudkundige winst betaalt geen facturen wanneer klanten te laat overschrijven. Een analyse van ruim achtduizend Belgische ondernemingen stelde vast dat 43,6 procent minder dan drie maanden cashbuffer had. Dat illustreert hoe beperkt de financiële schokdempers kunnen zijn.

Betere voorbereiding

Hoe kan men de ‘survival rate’ nog verbeteren? Een eerste antwoord is een strikt ondernemingsplan. Niet langer een document dat vooral de bank moet overtuigen of enkel gezien wordt als een verplichte bijlage bij de oprichtingsakte, maar een praktische stresstest. Wat gebeurt er wanneer de omzet bijvoorbeeld twintig procent lager uitvalt? Wat als een belangrijke klant twee maanden later betaalt? Wie alleen in het optimistische scenario overleeft, begint onvoldoende voorbereid.

Een tweede antwoord is kleinschalig testen. Verkoop eerst, investeer daarna. Een tijdelijke pop-upwinkel, een beperkte productreeks of enkele betalende proefklanten kunnen aantonen of er werkelijk vraag bestaat. Dat is geen gebrek aan ambitie, maar een manier om dure vergissingen vroeg te ontdekken.

“Een aantrekkelijke winkel, een knappe website of een volle agenda is geen garantie op winst”

Rudy Aernoudt

Een derde antwoord is permanente financiële begeleiding. Laat starters maandelijks hun kaspositie, marges, betalingsachterstanden en klantenafhankelijkheid bespreken. De boekhouder of raadgever moet daarbij meer zijn dan degene die achteraf de cijfers verwerkt. Vroegtijdige signalering kan ondernemers helpen bijsturen voordat betalingsproblemen hun handelingsruimte wegnemen.

Overheden zouden ondernemerschap minder uitsluitend moeten beoordelen op het aantal nieuwe ondernemingsnummers. Een hoog starterscijfer zegt weinig wanneer daar nauwelijks duurzame activiteiten uit voortkomen. Begeleiding, eenvoudige administratieve verplichtingen en aandacht voor tijdige betalingen – ook voor overheidsopdrachten – verdienen daarom minstens evenveel beleidsaandacht als promotiecampagnes voor starters.

Ook bedrijfsovernames verdienen een prominentere plaats. Een overname is minder sexy dan een startup, maar de overlevingskansen zijn bij een overname hoger dan bij een start vanaf nul. Dat is geen garantie of bewijs dat overnemen altijd beter is, maar wel een reden om bestaande klanten, processen en kennis niet achteloos verloren te laten gaan.

De ambitie moet niet zijn dat niemand ooit stopt. Wel dat minder ondernemers onvoorbereid beginnen en dat levensvatbare zaken blijven bestaan en een overnemer vinden. Ondernemerschap verdient aanmoediging en respect. Vandaar dat ik de Made in Awards een zeer warm hart toedraag. Ondernemers in de bloemetjes zetten is dan ook iets wat alle politici, van welke strekking ook, meer zouden moeten doen. Want wie betaalt ten slotte hun salaris?