“Onhaalbare waanzin” noemden critici in februari 2024 het voorstel van PS-voorzitter Paul Magnette om van de vierdaagse werkweek de norm te maken. Bij AFAS Software in Kontich zijn ze goed op weg te bewijzen dat zo’n verkorte werkweek alvast in hun branche wél mogelijk is. Op 1 januari stapte de Nederlandse vestiging van het familiebedrijf al over, op 1 juli volgde de Belgische vestiging. Officieel gaat het om een pilootproject, maar wel één dat “heel moeilijk” is om weer in te trekken, geeft het bedrijf toe.
Hoe AFAS daarin slaagt? “We hebben maandenlang in kaart gebracht waar we nog te veel tijd mee verliezen en zetten als softwarebedrijf sterk in op artificiële intelligentie en automatisering. Die ontwikkelingen gaan enorm snel, en we waren overtuigd dat we nog efficiënter kunnen werken”, legt consultancymanager Barbara Peeters uit. “De klant mag daar niet de dupe van worden. We blijven voor hen beschikbaar bij dringende problemen. Maar als we hen ervan willen overtuigen dat onze software hun werking zal stroomlijnen, moeten we zelf het goede voorbeeld geven.”
Ontwikkeldag
Vorig jaar al meldde AFAS dat het de productiviteit van zijn medewerkers in 25 jaar tijd met maar liefst 650 procent zag stijgen. Het bedrijf wil werknemers daarom nu belonen met vrije tijd. “We stelden vast dat wie productief is meer werk krijgt als ‘beloning’. Op die manier beland je in een ratrace. Maar mensen hebben ook een familie om voor te zorgen, willen gezond leven, sporten, enzovoort. Wij vinden dat efficiënt werk net moet leiden tot meer tijd om jezelf te ontwikkelen. Op die manier kun je op de resterende vier werkdagen ook optimaal presteren.”
En dus hebben alle 61 Belgische werknemers van AFAS iedere vrijdag verlof. “Zelf noemen we het een ontwikkeldag. Taal doet ertoe: we willen werknemers doen beseffen dat het een bonusdag is, dat ze bewust nadenken over hoe ze die invullen. Maar echte voorwaarden zijn er niet. Als iemand zich ontwikkelt door in de tuin te werken of een boek te lezen in de zetel, dan is dat prima”, zegt Peeters. “Al is het natuurlijk niet de bedoeling dat mensen gaan flexi-jobben.”
Wat de manager zelf doet met haar vrijgekomen tijd? “Ik heb nu meer tijd om voor mijn moeder te zorgen, die een jaartje ouder wordt en met haar gezondheid sukkelt. En ik wil me graag laten coachen om een betere leidinggevende te worden. Dat ik nu op drie dagen kan doen wat ik vroeger in twee dagen moest proppen, maakt mijn leven minder gehaast.”
“Toen we vorig jaar hoorden over de overstap naar de vierdaagse werkweek, reageerden de collega’s en ik heel enthousiast, maar ook verbaasd. Het leek te mooi om waar te zijn”, zegt Katrijn Vanhaecht (24), sinds drie jaar in dienst als beheerder van het AFAS-Clubhuis, zoals het kantoorgebouw van het softwarebedrijf wordt genoemd. “Ik ben net meter geworden van het dochtertje van mijn zus. Op vrijdag kan ik nu veel tijd met haar doorbrengen. Op termijn wil ik ook als vrijwilliger gaan werken in een sociaal restaurant in Mechelen. En ik heb geluk dat mijn vriend ook voor AFAS werkt, waardoor we meer tijd samen kunnen doorbrengen.”
“Toen ik het hoorde, leek het eerst te mooi om waar te zijn”
Katrijn VanhaechtOf ze niet de indruk heeft dat ze het werk van vijf dagen nu in vier dagen moet afwerken? “Dat valt voorlopig goed mee. We hebben van in het begin goede afspraken gemaakt met de collega’s. Zo hebben we bijvoorbeeld wel een permanentielijn opgezet, om de vier weken moeten we een vrijdag stand-by zijn voor als er problemen opduiken”, zegt Katrijn. “Mensen schrikken wel wanneer ik zeg dat ik nu minder werk maar niet minder verdien dan voorheen. ‘Amai, hoe kan dat?’, vragen ze dan. Ik besef wel dat zoiets niet in elke sector mogelijk is. Ikzelf heb veel leerkrachten in mijn directe omgeving, voor hen is dat ondenkbaar.”
“Je bent zo gewend aan dat stramien van vijf dagen, al vanop school vroeger. Het idee dat ik nog maar vier dagen moest werken, vond ik natuurlijk meteen fantastisch”, vertelt projectleider Sam Van Aken (37). “Naarmate de switch dichterbij kwam, begon ik toch wat na te denken over de praktische kant: ga ik mijn werk nog wel gedaan krijgen op vier dagen? En hoe ga ik mijn ontwikkeldag invullen?”
Na twee maanden is het nieuwe ritme nog wat wennen voor Sam. “Op het werk is het een kwestie van aanpassen en een nieuwe routine vinden. Je merkt dat het weer drukker wordt nu de zomer ten einde is, en op maandag zijn er nog veel mails te beantwoorden van vrijdag. Vroeger deed ik op drukkere periodes weleens een avondje door. Ik verwacht dat dat nu nog zal gebeuren. Thuis heb ik in ieder geval veel meer tijd voor een groot project in de tuin. De kinderen en mijn vriendin, die in het onderwijs staat, vonden het fijn dat ik in de zomer meer thuis was en tijd voor ze kon maken. Nu het september is en ze weer naar school gaan, besef ik nog beter dat ik veel meer vrije tijd heb. Al verwacht ik dat er op mijn vrije vrijdag wel vaak een takenlijstje voor me zal klaarliggen thuis.” (lacht)
Professor organisatiegedrag Nicky Dries: “Een positief voorbeeld”
Professor organisatiegedrag Nicky Dries, hoofd van het Future of Work Lab van de KU Leuven, is enthousiast over het initiatief van AFAS. “Dit is een mooi voorbeeld van hoe innovatie en artificiële intelligentie ten goede komen aan de werknemers”, vindt ze. “Al te vaak is er enkel oog voor het perspectief van de werkgever en vertaalt de gestegen productiviteit zich vooral in meer taken voor het personeel en meer winst voor het bedrijf. Meer taken vervullen en sneller moeten werken voor hetzelfde loon is immers niet in het voordeel van de werknemer. Er gaat te veel aandacht naar de mogelijkheden van een technologie, maar niet naar het sociale aspect ervan, naar hoe het onze levens kan vergemakkelijken.”
