“Turbulent” lijkt nog een eufemisme wanneer je kijkt naar het handelsklimaat van het afgelopen jaar. Toch gebruikt CEO Vandermeiren het woord wanneer hij zijn eigen rapport analyseert. “We sluiten af met veerkracht”, merkt hij op. “En dat ondanks alle congestie, de vele sociale acties – en de geopolitieke en economische ontwikkelingen.”
Tegen de verwachtingen in – met name door de tarievenoorlog van president Donald Trump – zijn de Verenigde Staten vorig jaar geruisloos uitgegroeid tot de grootste handelspartner van Antwerpen-Brugge. De tweede grootste haven van Europa verwerkte iets meer dan 31 miljoen ton vanuit de Verenigde Staten. Het Verenigd Koninkrijk wordt zo van de troon gestoten als belangrijkste handelspartner.
Die evolutie is grotendeels te wijten aan de groeiende import van vloeibaar gas (LNG, red.). Door de Amerikaanse importheffingen daalde de export van containers, auto’s en staal vanuit België. Op ijzer en staal hanteren de Amerikanen momenteel een tarief van 50 procent – op de meeste andere goederen is dat 15 procent. “Een sterke klap”, geeft Vandermeiren toe. “We zien een verlies van 8 procent op jaarbasis. Tegelijk neemt het aantal containers dat arriveerde uit Amerika toe, wat onze rol als toegangspoort bevestigde.”
Vanuit China nam de import van containers toe met bijna 4 procent. China was vroeger ook al het belangrijkste herkomstland voor containers – en werd dat in 2025 ook voor auto’s. Japan verliest op die manier zijn rol als belangrijkste herkomstland op vlak van wagens. De export van containers naar China daalde met 4 procent.
Over de vele tegenslagen die de haven de laatste weken kreeg te verduren, blijft Vandermeiren stoïcijns. AP Moller trok een miljareninvestering terug, bedrijven als Envalior en Exxon willen volledige afdelingen sluiten en kondigden grote ontslagrondes aan. “Helaas zijn er nog altijd geen oplossingen”, zegt de CEO over de benarde situatie van de chemiesectror.
“Wij concurreren niet met Rotterdam, maar met China”
Volgende maand komen Europese toppolitici zoals Wopke Hoekstra en Ursula von der Leyen voor de derde keer naar Antwerpen om hun koers voor de industrie uit te zetten. De afgelopen jaren waren op die top vooral mooie woorden te horen, maar weinig daden te zien. “De tussenkomsten zullen nu iets scherper worden”, voorspelt Vandermeiren. “Het rijtje van bedrijven dat waarschuwt wordt langer en langer. Wij concurreren niet met Rotterdam, maar met China, en de kaarten liggen niet goed. De wedstrijd met de Chinezen wordt bijzonder moeilijk om te winnen.”
Verstoorde vaarschema’s, omvaarroutes en de overlap tussen aflopende en nieuwe containerallianties zorgen voor veel druk op de containerlogistiek. Daarnaast leidden ongeveer 25 dagen sociale acties (vooral van de loodsen in oktober, red.) tot verstoringen over alle trafieken heen, met een geraamd totaal verlies van 2,4 miljoen ton. Dat is ongeveer 1 procent van de jaarlijkse overslag.
De containeroverslag – niet de goederenoverslag dus – bleef vorig jaar stabiel, met een lichte groei van 0,4 procent in tonnage. Het marktaandeel in de zogenaamde “Hamburg-Le Havre Range” daalde, onder meer door de aanhoudende congestie. “Dat bevestigt de urgentie van projecten zoals Extra Containercapaciteit Antwerpen (ECA)”, klinkt het bij het havenbedrijf. Voor sommige containers liep de wachttijd op tot maar liefst acht dagen.
Tot slot kenden vooral vloeibare en droge bulk een sterke terugval. Als verklaring wijst de haven naar een daling in aardoliederivaten (min 19 procent): het gevolg van minder benzine-export naar West-Afrika en een lagere dieselimport. Droge bulk nam af met 12 procent, te danken aan een daling van meststoffen, steenkool en zand.
