“Havenbedrijf zoekt overnemer voor hijsbok Brabo”: grootste drijvende kraan in België is na 43 jaar trouwe dienst aan laatste werkjaar toe

De kapitein van de hijsbok noemen ze trouwens een ‘bokkenbaas’. Daarvan zijn er telkens twee aan boord, samen met vier matrozen en twee werktuigkundigen. Eerst was Bruno Blommaert matroos op de Brabo, later stuurman. Voor Bruno is de terugkeer naar de hijsbok een wandeling door memory lane. “Tegenwoordig worden mensen opgeleid om met zo’n grote kraan te werken. Toen ik in 1994 als matroos begon, was daar nog geen sprake van. Het was leren door je ogen de kost te geven. Mijn collega’s hielpen me op weg en dan ging ik aan de slag.”

Meer dan een kraan

Na 43 jaar dienst zijn de kosten voor onderhoud en modernisering niet langer in verhouding tot de afnemende vraag en de beperkte inzetbaarheid van de hijsbok en komt er een einde aan de diensten van Brabo. Daarmee verdwijnt een icoon uit de haven, want veel Antwerpenaren spreken niet alleen met ontzag, maar ook met enige genegenheid over het gevaarte. Ook de sinjoren die de hijsbok nog nooit van dichtbij gezien hebben, weten dat Brabo meer is dan zomaar een kraan. “Dat is niet zo vreemd, want Brabo werd gebouwd op de werven van Cockerill in Hoboken en is daarmee een stukje Antwerps erfgoed. Helaas is de werf van Cockerill een jaar nadat de hijsbok werd opgeleverd, failliet gegaan”, herinnert Bruno Blommaert zich.

Het lot van Brabo is vooralsnog onzeker. “Het Havenbedrijf zoekt een overnemer, maar of het die vindt, is nog lang niet duidelijk”, zegt Ann De Smet van Port of Antwerp-Bruges, zoals je de haven tegenwoordig moet noemen. “Misschien komt er interesse van een privébedrijf dat actief is in de haven, maar voorlopig hebben zich nog geen concrete overnemers gemeld.” In haar rol als keyaccountmanager zorgt Ann er onder meer voor dat havenbedrijven en rederijen Brabo kunnen huren voor grote klussen. “Brabo wordt zowel door het Havenbedrijf als door externe klanten ingezet.”

Moderniseren is te duur

“Ondertussen is de vraag naar de diensten van Brabo afgenomen en maken externe klanten steeds vaker gebruik van gespecialiseerde bedrijven om grote opdrachten uit te voeren”, zegt keyaccountmanager De Smet. Bovendien zijn ook rederijen steeds beter uitgerust voor het verplaatsen van buitengewone vrachten. “Tegenwoordig heeft bijna elk vrachtschip eigen kranen die zware lasten kunnen torsen, en hebben ook walkranen een groter hefvermogen”, vult Bruno Blommaert aan. Het zijn de verouderde technologie en een certificaat voor de hijsbok, dat in 2026 afloopt, die uiteindelijk het doek over Brabo laten vallen. Investeringen om het gevaarte te moderniseren en veelvuldig onderhoud zouden het Havenbedrijf handenvol geld gaan kosten.

En die kosten wegen niet langer op tegen de baten. Ter illustratie: tussen 2000 en 2009 voerde Brabo nog gemiddeld 200 hijstaken per jaar uit, terwijl dat aantal tussen 2010 en 2019 afnam naar gemiddeld 138 per jaar. En dat aantal daalt nog steeds. De toekomst van Brabo is dus voorlopig onzeker. Er gingen stemmen op om de hijskraan een plaats te geven in het toekomstige maritiem belevingscentrum bij de droogdokken op het Eilandje. Maar daarvoor is Brabo een flink maatje te groot. Bruno Blommaert reageert nuchter op het nakende afscheid van Brabo. “Ja, ik heb mooie tijden beleefd aan boord. We hebben de meest uiteenlopende opdrachten gedaan en vaak in moeilijke omstandigheden. Maar de beslissing om Brabo uit de vaart te halen is daarom niet minder logisch.”

Vinvis in Deurganckdok

Een van de opmerkelijkste klussen die Brabo ooit heeft uitgevoerd, is het bergen van een overleden vinvis. “Het kadaver van die walvis werd in 2023 gevonden in het Deurganckdok en met behulp van Brabo uit het water gehaald”, vertelt Ann De Smet. De vinvis was om het leven gekomen nadat het door een schip was geraakt. Het ging om een dier van 11 meter lang dat al snel tussen de 130.000 en 150.000 kilogram weegt. Zoiets is een koud kunstje voor Brabo. Ondanks de enorme paardenkracht die Brabo aan boord heeft, is werken op de hijsbok geen eenvoudige klus. “Het is fysiek zwaar werk. Alles aan boord is veel groter. Kijk maar naar de kabels van de hijskraan. Alleen die al wegen een paar ton”, vertelt Bruno Blommaert.

Zonder risico is werken op Brabo evenmin. “Het is al een tijdje de regel dat de hijsblok niet gebruikt wordt als de windkracht meer dan 5 beaufort bedraagt. Dan is het weer te onvoorspelbaar om veilig aan het werk te gaan”, vertelt Ann De Smet. Bruno Blommaert knikt bevestigend. “Ook dat was vroeger inderdaad anders. We zijn wel vaker aan het werk gegaan bij zwaar weer. Als een klus geklaard moest worden, deden we dat gewoon. Mist blijft onze grootste vijand. Als je geen hand voor ogen ziet, kan je met deze hijsbok echt niet aan de slag.”

Ander leven op sleepboot

Het belangrijkste verschil met een klassieke kraan is dat Brabo niet kan zwenken. De stuurman moet de bewegingen op het water maken. Om te voorkomen dat het schip – want dat is de hijsbok eigenlijk – te veel gaat overhellen, wordt er water in de romp gepompt om stabiel te blijven. Heimwee naar zijn tijd op Brabo lijkt Bruno Blommaert niet te hebben. “Ik heb een mooie tijd gehad aan boord, maar op een bepaald moment is het tijd om iets anders te gaan doen. Het werk op de hijsbok is, zoals ik al zei, fysiek zwaar. Vergeleken met die tijd is mijn werk nu een stuk lichter. Ik ben zowaar een beetje verdikt.”

Aan de Kallosluis ligt de hijsbok te wachten op een nieuwe klus. Een ideaal moment om onderhoud en reparatie uit te voeren. “Op Brabo is altijd wel iets te doen. Ik heb vroeger delen van de machines geschilderd op die rustige momenten en er is altijd wel ergens iets dat opgeknapt kan worden”, gaat Bruno Blommaert verder. Als je goed kijkt, zie je dat Brabo niet meer van de jongste is. “Het spreekt voor zich dat de hijsbok goed onderhouden wordt en daardoor volledig operationeel is”, aldus nog Ann De Smet. “Het schip kan nog steeds alle klussen aan. Alleen zullen de kosten voor het onderhoud alleen maar stijgen, waardoor het Havenbedrijf vorig jaar de keuze gemaakt heeft om Brabo af te stoten.”