Geen grote stakingspiketten bij de Turnhoutse industriezones, en ook bij de poorten van grote bedrijven is weinig te merken van de staking. Toch wordt ook in Turnhout op verschillende plaatsen gestaakt. “We voeren als vakbonden vooral een bewustmakingsactie”, zegt Karim Dibas, teamcoach van ACV-Puls Kempen/Limburg, die de stakers bij een van de baanwinkelcentra aan de Steenweg op Gierle opzoekt. Daar staken winkelbedienden van Lidl niet enkel tegen de besparingen die de overheid plant, maar ook tegen de zondagsopening. “Vandaag houdt onze directie zich nog wat afzijdig, maar als de overheid het licht op groen zet, zal ook bij ons de zondagsopening worden ingevoerd, zonder dat daar een extra premie tegenover staat”, zegt een van de winkelbedienden. “Dat willen we niet en daarom komen we op straat.”
De buschauffeurs van B&C hebben ook een eigen reden om het werk neer te leggen: de basisbereikbaarheid. “Vanaf 1 juli zullen onze mensen veel meer gesplitste diensten moeten rijden”, zegt Cynthia Claes. “Dat betekent voor hen: vroeg op staan en tot laat op de dag blijven werken. Dat in combinatie met de beperkingen in de pensioenregelingen, de landingsbanen en dergelijke, maakt dat we hier staken.”
ABVV Mechelen/Kempen richtte op Campus Blairon een stakerscafé in. “Hier vangen we mensen uit kleinere bedrijven, waar geen stakingspiketten staan, op”, legt Iris Baetens, algemeen secretaris van ABVV Mechelen/Kempen uit. “Ook mensen die vanochtend vroeg bij de piketten hebben gestaan, en ondertussen zijn afgelost, zakken naar het stakerscafé af.”
In de regio Westerlo werd de stakingsoproep vrij goed opgevolgd. Al van in de vroege uurtjes stond er een ruim stakingspiket aan de poorten van vrachtwagenbouwer Daf in Oevel. De twee vakbonden stonden netjes naast elkaar. Het ACV had een foodtruck gecharterd om voor de stakers spek met eieren te bakken. Het grootste deel van de arbeiders was gewoon thuis gebleven. Hierdoor lag de productie stil. De sfeer bleef rustig.
“De bereidheid om aan de actie deel te nemen was groot, maar we staan hier uiteraard niet om te protesteren tegen onze werkgever”, klinkt het aan de poort. “Het gaat onder meer om de pensioenen. De directie weet dat ook.”
Ook bij Nippon Gases wat verderop in de Nijverheidsstraat was er maar weinig activiteit. Volgens de bonden was ongeveer 10 procent van het personeel aan de slag. Aan de poort stond een piket. Op dezelfde industriezone stonden ook kleinere stakersposten aan de poorten van Smet Jet en Estée Lauder.
De vakbonden bij het recyclagebedrijf Aurubis in Olen hebben de barbecue meegebracht naar het stakerspiket aan de poorten van het bedrijf. Een gerecycleerde trommel van een wasmachine doet dienst als stookvat. “De bereidheid om het werk neer te leggen uit onvrede met het regeerakkoord was groot”, vertellen de vakbondsafgevaardigden. “Alleen de mensen die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid zijn vanochtend het bedrijf binnen gegaan. Het spreekt vanzelf dat niemand daar problemen mee heeft.”
In Herentals trok de christelijke vakbond met een bus langs bedrijfspoorten om te stakers te steunen met een cactusdrankje. “Arizona staat bekend om zijn droge landschap, gesierd met cactussen. Het regeerakkoord van de nieuwe Arizona-regering roept bij ons datzelfde beeld op”, meent Els Cools, beweginsmaker bij ACV. “Een cactus oogt mooi van veraf, maar eens je dichterbij gaat kijken, zie je de venijnige en pijnlijke stekels. Net als de maatregelen in het regeerakkoord dus. En diegenen die de pijn vooral zullen voelen, zijn de werknemers.”
De cactusbus van ACV hield onder meer halt aan de twee zusterbedrijven van Mondelez in Herentals. “Beide vestigingen liggen helemaal stil”, weet vakbondssecretaris Jeffrey Goossens. “Er waren vanochtend geen mensen die wilden komen werken en die verwachten we ook niet meer. Niet alleen hier, maar in de volledige voedingssector wordt de staking goed opgevolgd. Er staan niet zoveel piketten, maar dat wil niet zeggen dat er geen actie wordt gevoerd.”
Er werd in Herentals niet alleen actie gevoerd bij Mondelez. Ook bij Peeters OIW, gespecialiseerd in industriële reiniging, stond er een piket voor de deur. Volgens de actievoerders aan de poort was ongeveer een kwart van de medewerkers aan het werk.
Werkgevers- en ondernemersorganisaties zijn minder te spreken over de impact van de staking op bedrijven en verwachten “honderden miljoenen euro” aan economische schade. Volgens Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder van Voka, ondergraven de vakbonden onze welvaart. “In economisch moeilijke tijden brengen ze honderden miljoenen schade toe aan de economie. Ze staken tegen de regering maar treffen onze bedrijven.”
Maertens wijst tevens op de reputatieschade voor de Belgische (lucht)havens. “Onze internationale reputatie krijgt een ferme deuk”, zegt hij. “België behoort tot de stakingskampioenen in Europa, een titel die je absoluut niet wilt nastreven. De hervormingsplannen van de federale regering zijn noodzakelijk.” Bij Voka rekenen ze dat een stakingsdag zoals vandaag een verlies oplevert van 300 tot 500 miljoen euro – een verlies dat niet kan worden ingegaald. Een groot deel dat niet in die berekening zit, is verlies dat wel nog kan worden ingehaald. Het verlies bestaat uit verloren consumptie, productie die verloren gaat en de kosten door de vertragingen.
“Schadelijk voor de reputatie van Belgische ondernemingen”
De algemene staking van maandag heeft ook grote impact op de Belgische technologiesector, klinkt het bij sectorfederatie Agoria. Volgens Agoria verloor de sector vorig jaar 8.000 jobs en blijven de vooruitzichten voor dit jaar somber. “We zitten in de moeilijkste periode van de laatste tien à vijftien jaar. Agoria wil begrip opbrengen voor de bezorgdheden die aan de basis liggen van deze actie, maar een staking die onze bedrijven platlegt is niet de oplossing”, aldus CEO Bart Steukers. De stakingsdag kan leiden tot meer dan 200 miljoen euro economische schade in de technologiesector, klinkt het nog.
“Bovendien schaadt een dergelijke actie de internationale reputatie van België als een betrouwbare industriële speler. Massale stakingen ondermijnen het vertrouwen van buitenlandse investeerders en maken ons minder aantrekkelijk voor nieuwe, nochtans broodnodige investeringen.” Steukers roept op om “samen te werken en oplossingen te zoeken”. “In plaats van de industrie verder onder druk te zetten, moeten we de handen in elkaar slaan om ervoor te zorgen dat onze bedrijven niet alleen vandaag overleven, maar ook morgen opnieuw kunnen groeien”
Vier op de tien kmo’s getroffen
Volgens Unizo werden maandag vier op de tien kmo’s getroffen. Een kwart van de werkgevers die impact ondervinden van de staking geeft aan dat werknemers niet zijn komen werken. Slechts 3 procent meldt dat hun personeel deelneemt aan de staking. “Daaruit blijkt zoals verwacht dat de stakingsbereidheid bij kmo’s bijzonder laag is”, klinkt het bij Unizo. Personeel is vooral afwezig wegens problemen met vervoer of door stakingen in de scholen en de kinderopvang.
“Vele kmo’s zijn rechtstreeks of onrechtstreeks getroffen: door personeel dat niet op het werk geraakt, klanten die niet komen en leveringen die niet kunnen gebeuren. Daarnaast is er nog de reputatieschade. Vandaag is een dag folklore, die weinig impact zal hebben, maar wel met een hoge kostprijs”, zegt Frank Socquet, adjunct-directeur van de Unizo-studiedienst.
De retailsector werd maandag het minst getroffen door de nationale staking. Ook de hinder bij supermarkten bleef beperkt, weet sectorfederatie Comeos. De handelsfederatie bevestigt dat “de grote meerderheid van de winkels gewoon open” is, maar dat er hier en daar sprake is van stakingsposten waarbij stakers de toegang voor zowel medewerkers als klanten verhinderen. Er sprake van “een gemengd beeld”, zegt woordvoerder Hans Cardyn ook. “Traditioneel is er meer impact in Wallonië en Brussel, veel minder in Vlaanderen. Dat is ook nu het geval.”
