Vito wil miljoenen besparen Eind vorige maand waren er nog stakingen aan de Boeretang. Volgens de vakbonden wordt de vrees van toen nu bevestigd. © Thabo Xulu

“Directie legt bom onder sociaal overleg”: Vito wil miljoenen besparen, vakbonden hekelen ‘explosie’ aan consultants

De sociale vrede bij de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (Vito), het technologische uithangbord van de Kempen, hangt aan een zijden draadje. Terwijl de directie spreekt over een noodzakelijke “groeivertraging” om tegen 2030 een gat van 6 miljoen euro te dichten, spreken de vakbonden van een “oorlogsverklaring”. Het personeel vreest te moeten inleveren op vakantiedagen, terwijl de factuur voor externe consultants volgens de bonden de pan uit rijst.

 

Na een jaar van gesprekken aan de Boeretang om de begroting in evenwicht te krijgen, staan vakbonden en directie lijnrecht tegenover elkaar. De directe aanleiding is een communicatie naar het personeel. De vakbonden ACV Puls en BBTK beschuldigen de directie ervan een “bom onder het sociaal overleg” te leggen door dinsdag en woensdag eenzijdig met besparingsplannen naar de werknemers te stappen, nog voor er een akkoord is.

“Er is sprake van een absolute vertrouwensbreuk”, zegt Elke Gelens van ACV Puls. “De directie heeft ons tegenvoorstel gekaapt, garanties geschrapt en extra besparingen toegevoegd. Dit is een ongeziene aanval.”

3Er is sprake van een absolute vertrouwensbreuk. De directie heeft ons tegenvoorstel gekaapt, garanties geschrapt en extra besparingen toegevoegd. Dit is een ongeziene aanval3

Elke Gelens

De directie van Vito reageert verbaasd op die oorlogstaal. “Wij herkennen ons totaal niet in dat conflictmodel”, klinkt het bij woordvoerster Désirée De Poot. Volgens Vito zijn de huidige infosessies bedoeld om een stand van zaken te geven, als reactie op de sessies die de vakbonden zelf hadden aangekondigd.

Flatten the curve

De kern van het conflict is financieel. Vito moet besparen, zoveel is duidelijk. Volgens de directie zouden de personeelskosten bij een ongewijzigd beleid tegen 2030 met 18 procent stijgen. “Dat is onhaalbaar voor elk bedrijf”, stelt De Poot. Het doel is nu om die curve af te vlakken naar een stijging van 14 procent. Een verschil van 4 procentpunten dus.

Bij de vakbonden vallen ze uit de lucht bij die percentages. “Dat is de eerste keer dat ik die cijfers hoor”, reageert Gelens verbaasd. “Er is ons altijd enkel gesproken over een harde besparingsopdracht van 6 miljoen euro.” De directie bevestigt dat die 4 procent groeivertraging inderdaad overeenkomt met het bedrag van 6 miljoen euro.

Vakantiedagen versus consultants

Waar moet dat geld vandaan komen? Daar wringt het schoentje. De vakbonden vrezen dat er gesnoeid zal worden in de arbeidsvoorwaarden van het personeel, zoals het bevriezen of schrappen van vakantiedagen.

“Een consultant betalen we geen vakantie en heeft geen anciënniteit. We huren hen in voor specifieke expertise die we zelf niet in huis hebben. Wetenschappelijk werk wordt niet uitbesteed”

Désirée De Poot

Wat de bonden vooral steekt, is dat er aan de werknemers wordt geraakt, terwijl er volgens hen niet gekeken wordt naar de uitgaven voor derden. “De consultancykosten zijn de laatste jaren gigantisch gestegen”, hekelt Gelens. “Elk departement kan zomaar een consultant inhuren, daar is geen beleid rond.”

De directie erkent dat consultancykosten een factor zijn, maar nuanceert. “Een consultant betalen we geen vakantiedagen en heeft geen anciënniteit”, zegt De Poot. “We huren hen in voor specifieke expertise die we zelf niet in huis hebben. Wetenschappelijk werk wordt niet uitbesteed.”

Vrees voor brain drain

De vakbonden waarschuwen dat de besparingen Vito minder aantrekkelijk zullen maken, wat kan leiden tot een uitstroom van toptalent, een zogenaamde braindrain. “Onze mensen hebben bijzondere profielen. Als je hun loonevolutie en verlof aantast, zullen velen afhaken”, voorspelt Gelens.

Tijdens de stakingen werd de angst voor een ‘brain drain’ gevreesd. Die angst leeft nu meer dan ooit. © Thabo Xulu

De directie wuift die vrees weg op basis van cijfers van de HR-afdeling. “Het personeelsverloop bij Vito ligt relatief laag en we zien geen significante stijging in de vertrekkers”, aldus De Poot. “Vito blijft een ongelooflijk goede werkgever in de streek.”

Finaal voorstel?

De situatie stoot op een impasse. Volgens de vakbonden stuurde de directie afgelopen vrijdagavond een “finaal werkgeversvoorstel” per mail, wat suggereert dat de onderhandelingen voorbij zijn. De directie spreekt dat tegen: “Die voorstelling klopt niet. Wij willen heel graag verder aan de onderhandelingstafel zitten.”

Donderdagochtend 11 december organiseren de vakbonden een cruciale personeelsvergadering in de Foyer in Mol om hun mandaat bij de achterban te checken. Met de Raad van Bestuur in het vooruitzicht op 16 december, lijkt een harde winter in de maak bij het Kempense onderzoekscentrum.