Was dat even schrikken voor de klanten van bakker Tom Smet en bakkersvrouw Mia Michielsen: ‘Te Koop’, in grote letters op hun voorgevel aan de Lichtaartseweg. In de woonwijk Kapellenblok, langs de Poederleese- en Lichtaartseweg en in de Koulaak wordt binnensmonds gevloekt: ‘Nu moeten we helemaal naar het centrum van Hertals voor ons dagelijks brood.’ Een dame uit Lier komt er elke week haar vatelleke kopen. Ook zij zal een andere bakker moeten zoeken.
“Tja, een opvolger heb ik niet”, zucht Tom. Hij wijst naar zijn knie: “Ik heb twee knieprotheses, eentje moet er weer uit. Bovendien moet ik een nieuwe heup krijgen. Dat betekent dat ik straks vijf maanden buiten strijd ben. Voor die periode de bakkerij sluiten en nadien nog voor een paar jaar weer openen, dat zou te veel gedoe zijn. Dus stoppen we.” Bakkersvrouw Mia vat het samen in één korte zin: “We zitten met een dubbel gevoel.”
‘De vliegende bakker’
Want laat één ding als een paal boven water staan: Tom en Mia zijn nog lang niet moegewerkt. Werken is voor Tom en Mia hun lust en leven. Tom ging op zijn twaalfde naar de bakkersschool van het PIVA in Antwerpen. “Ik kom uit een bakkersfamilie”, schetst Tom. “Mijn grootvader en overgrootvader legden de basis voor het bakkersgeslacht Van Swartenbroeckx in Herentals. Ik was 12 toen ik daar ‘s nachts al in de bakkerij ging helpen. Op een zekere dag verongelukte onze bakkersgast en dus stopte ik met de bakkersschool en begon mee in de familiebakkerij op de Herenthoutseweg.”
Voor Mia werd een soortgelijk parcours uitgetekend: “Mijn moeder Lutgard Van Rompaey nam de bakkerij in Noorderwijk over. Tante Maria was daar de bakkersvrouw van bakkerij Vermeulen. Ik hielp daar en deed er de ‘broodtoer’.” Toen, net als nu, moet het bij Mia vooruitgaan: “In Noorderwijk noemden ze mij de vliegende bakker, omdat ik op weg naar de voordeur van de mensen met mijn broden weleens over een haag durfde te springen”, lacht ze.
Ergens tussen de pistolets en de sandwiches tussen Herentals en Noorderwijk sloeg de vonk tussen Tom en Mia over. Maar voor ze samen met een bakkerij zouden starten, volgde eerst nog een intermezzo van zes jaar frituur houden aan het Stationsplein in Herentals. “Maar dan kwam er in 2007 een pand in de Nonnenstraat in Herentals te huur en daar begonnen we met bakkerij A Tatin”, legt Mia uit.
Die naam was meteen raak in Herentals. Waar dat vandaan komt? “Ik was de eerste in de stad die tarte tatin maakte”, zorgt Tom voor een logische verklaring. Eerst dacht hij aan iets in het Latijn Quod semper volui, -‘wat ik altijd al had gewild’, of zoiets. Mia: “Maar dat was veel te lang, hé! Het voelde ook duur aan. ” Tom: “Ja, maar ‘Het Krentenbolleke’ wilde ik nu ook weer niet: zo zijn er al honderd.” A Tatin dus.
Plan rijpte
Weer gingen drie jaar voorbij. Toen kwam op de Lichtaartseweg bakkerij Van Sande te koop. We schrijven 2010, et voilà: na serieuze verbouwingswerken voorzagen Tom en Mia vanaf dan het noorden van Herentals van hun vermaarde patisserie en brood. Dat ging zo goed dat er A Tatins bijkwamen in Vorselaar, Olen en Noorderwijk. Langs de Lichtaartseweg investeerden ze tweemaal in een nieuwe productiezaal. Je gelooft het niet, maar tussendoor was Tom ook nog eens meer dan dertig jaar lid van de vrijwillige brandweer in Herentals en reed hij even lang met de ziekenwagen.
Een jaar of vijf geleden, het stel naderde de zestig, bedachten Tom en Mia dat ze wat minder wilden werken. Mia: “Dat kwam omdat er zogenaamde bakker uit de regio Mol ons kwam vragen of onze zaak niet te koop was. Dat stond niet echt op de agenda, maar toen rijpte het plan: we verkopen de zaak en blijven er nog vijf jaar werken, elk jaar wat minder, tot aan ons pensioen.”
Dat draaide uit op een ramp. Mia: “Die gast was een oplichter. Hij betaalde niks en maakte op onze naam een diepe schuldenput, zonder dat wij van iets wisten. We vielen achterover toen er deurwaarders aan ons huis verschenen. Meneer had onder meer voor 30.000 euro schulden gemaakt bij de elektriciteitsmaatschappij op naam van A Tatin. Van onze bakkerij maakte hij een puinhoop en ondertussen verkocht hij ook onze machines. Nadat we hem eindelijk hadden buiten gekregen zijn we hier heropgestart met de centen van onze pa en ons ma.”
Tom: “We hebben toen allebei dag en nacht gewerkt. Volk om te helpen konden we niet aannemen. Maar we trokken ons op aan onze klanten die snel terugkwamen en vertelden hoe opgelucht ze waren dat we opnieuw zélf onze bakkerij in handen hadden. Toen we weer opengingen hadden de klanten hier een groot spandoek gehangen met ‘Welcome back’ erop.”
“Eerst het weer bekijken”
Bij A Tatin maken ze àlles zelf. “Behalve donuts, want de jeugd wil dat die overal hetzelfde smaken”, licht Mia toe. Voor Tom begint de werkdag om 4 uur. Mia staat een halfuurtje later op. Tom begint dan aan de patisserie, bakkersgast Mohammed bakt het brood. Hij rondt zo het werk af dat hij vorige dag om 20 uur startte.
Het eerste wat bakker Tom doet nadat hij uit zijn bed is gewipt, is buiten naar het weer kijken. “Dat zei mijn grootvader al: eerst naar buiten en dan pas bakken. Want hoe het deeg bakt, is sterk afhankelijk van de luchtvochtigheid. Krokant gebakken pistolets zijn een evenwichtsoefening, want het deeg trekt vochtigheid aan. Het deeg moet altijd tussen de 26 en de 28 graden zijn. Dus moet je constant de temperatuur van het baksel in het oog houden en er wat meer of minder warm water toevoegen. Dat is je stiel, hé. Een bakker begint elke avond met slechts water en bloem.” Soms eindigt die stielkennis met een gouden medaille en oorkonde van de gouden croissant van de ‘Ambassadeurs du Pain’ als een van de beste croissantbakkers van ons land.
Toch nog overname?
Zijn er dan geen kandidaten om de bakkerij over te nemen? “Er zijn er wel, maar de vraag is of ze het kapitaal hebben”, zegt Mia, geleerd door een vorige ervaring. “Nochtans is alles hier tiptop in orde, we zijn heel up-to-date. Je kan hier van vandaag op morgen beginnen te bakken en verkopen.”
Voor Tom en Mia eindigt binnen twee weken hun bakkersverhaal. “We hebben het altijd heel graag gedaan”, besluit Mia. En Tom? “Misschien moet ik maar eens les geven aan dames die graag pateekes willen bakken?”
