In Pelt, Genk, Lommel, Oudsbergen, Dilsen-Stokkem, Bilzen: haast overal woedt er een verbeten strijd tussen de diverse supermarktketens om marktaandeel te winnen. In plaats van met promoties, een betere service of met een gedifferentieerd assortiment naar de gunsten van de klant te dingen, wordt het spel heel anders gespeeld. Als er nieuwe filialen worden geopend of ketens willen herlokaliseren, zijn er gegarandeerd concurrenten die de vergunning gaan aanvechten. Het is de makkelijkste en goedkoopste manier om te voorkomen dat sectorgenoten de deuren kunnen openen en kunnen meestrijden voor marktaandeel.
Wraak is slechte raadgever
De ketens hebben niet graag dat hun naam wordt genoemd als aanstoker van de bezwaren. Ze hebben dan ook in de hoofdkantoren een officieel ‘herenakkoord’ gesloten om mekaar niet de duvel aan te doen. Ze beseffen dat ze anders in een straatje zonder einde komen als ze -al dan niet uit wraak- de anderen gaan dwarsbomen. Dat werkt immers als een rode lap op een stier en zorgt ervoor dat ze zelf in het vizier worden genomen als ze in een andere gemeente een vergunning aanvragen.
Geld om te klagen
Dat de hoofdzetels niet openlijk met elkaar de strijd aanbinden, wil niet zeggen dat de vredespijp wordt gerookt. In tegendeel. Het zijn vooral de franchisenemers van de ketens die een ‘vrije rol’ hebben en niet gebonden zijn aan de afspraken van de hoofdmerken. Carrefour, Jumbo, Albert Heijn,… ze beweren allemaal dat ze geen vat hebben op hun franchisenemers en hen dus niet kunnen verbieden om de concurrenten stokken in de wielen te steken op vergunningsvlak. Meer nog: vaak worden er medewerkers of zelfs buurtbewoners betaald om in persoonlijke naam de vergunningen aan te vechten en zo voor een immense vertraging of zelfs volledig afstel van het nieuwe project te zorgen. Dat blijkt als ze door de vergunningverlenende overheden worden uitgenodigd om hun bezwaren toe te lichten. “Dit komt voor in bijna elk dossier”, vertelt ons een anonieme ambtenaar.
Jaren geen inkomsten
In een aantal gevallen is het wél duidelijk welke professionals, al dan niet in een combine met meerdere concurrerende franchisés, er achter de ingediende bezwaren schuil gaan. Zo houdt de uitbater van de Carrefour Market in Bilzen (vroeger Alma) in zijn eentje de komst tegen van Albert Heijn naar het nieuwe retailpark Eikaart. Albert Heijn was in 2022 al op zoek naar nieuwe medewerkers voor deze vestiging. De winkelkarren staan echter al jaren onaangeroerd in het pand omdat het bezwaar tegen de -nochtans eerder afgeleverde- vergunning blijft aanslepen. Elke minuut vertraging kost Albert Heijn een bom geld. En uiteraard blijft ook de verhuurder van het pand met een kater achter, zolang de activiteiten niet operationeel zijn.
Vlaams minister Jo Brouns (CD&V) kent de problematiek. Individuele ondernemers, zoals Patric Derdaele van Derdaele+, en werkgeversorganisaties als Unizo, Voka en VKW hebben het probleem van de aanslepende vergunningen al héél vaak aangekaart. Brouns heeft al die input nu verwerkt tot een nieuw akkoord om het ‘filibusteren’ van de beroepsmogelijkheden tegen te gaan. In de zomer van 2026 zouden de wetten en decreten van het nieuwe vergunningenkader uitvoerbaar moeten zijn, inclusief een grondwetswijziging.
“Belangrijkste dossier”
“Eindelijk”, zegt Johann Leten van Voka Limburg. “Geen enkel thema is belangrijker voor de Limburgse economie dan het vergunningendossier. Het is tevens de goedkoopste relancemaatregel die er bestaat. Door snelle én robuuste procedures wordt de voorspelbaarheid van het vergunningentraject helderder en dalen de juridische risico’s. De toegang tot de rechter wordt binnen proportie gehouden zodat belangrijke economische en maatschappelijke projecten meer rechtszekerheid krijgen. Klagers moeten hun bezwaren tijdig kenbaar maken, of ze verliezen hun recht van spreken.”
En ook Ruben Lemmens van VKW Limburg is opgelucht. “Een beslissing met grote betekenis voor ondernemen in Vlaanderen. We onthalen dit akkoord met groot enthousiasme. Al jaren pleiten we voor een efficiënter en rechtszekerder vergunningsbeleid. Dat deze oproep vandaag wordt omgezet in concreet beleid, is een duidelijk signaal dat de bekommernissen van het bedrijfsleven eindelijk structureel worden opgepikt.”
Imago naar de knoppen
Ondertussen is het afwachten wanneer het gezond verstand in de diverse geblokkeerde dossiers gaat zegevieren. De woordvoerders van de grote ketens zeggen ‘off the record’ dat ze de halsstarrige houding bij hun franchisenemers betreuren omdat de totale merknaam hier imagoschade door lijdt. Zeker in tijden van kerstshopping kunnen ze de negatieve publiciteit best wel missen. Wordt dus vervolgd!
