Na het faillissement van Van Hool en het bijna-faillissement van Ebusco is het industriële concern VDL uit Eindhoven de enige resterende busbouwer in de Benelux. Vorig jaar nam het Van Hool over en trok het een gloednieuwe fabriek van 40 miljoen euro voor elektrische stadsbussen op in Roeselare. VDL belandde destijds in Roeselare na de overname van busbouwer Jonckheere. Bij VDL zijn die investeringen en overname gedwongen, aangezien de busdivisie al enkele jaren met verlies draait. Het is lastig opboksen tegen Europese busfabrikanten die fabrieken bezitten in het goedkopere Oost-Europa (zoals MAN en Solaris) of in China, zoals BYD.
De 600 werknemers bij VDL Roeselare hebben het geluk dat er een gloednieuwe fabriek is geopend die op een veel productievere wijze elektrische stadsbussen bouwt. Er wordt niet langer eerst een ijzeren geraamte gelast, zoals bij een autocar of een oude stadsbus. In Roeselare worden op een lopende band de in kunststof gegoten wanden en daken aan elkaar gelijmd. VDL bouwt met dezelfde equipe van de oude fabriek nu dubbel zoveel bussen. Toch gaf het bedrijf vorig jaar bij de opening aan dat het, om rendabel te werken, de productie nog een keer moet verdubbelen.
Toekomst van Koningshooikt
Uit het faillissement van Van Hool werd de trailerdivisie aan het Zuid-Afrikaanse GRW verkocht en de bussen aan VDL. Ze stellen elk nu zo’n 250 mensen te werk in Koningshooikt. De trailerdivisie zou opnieuw goed draaien en GRW zal ook investeren in een nieuwe fabriek op de site. Over VDL zijn de vakbonden dan weer verdeeld.
Volgens Peggy Schuermans van het ACV is VDL duidelijk van plan om in Koningshooikt te blijven. Het heeft er nu een engineeringafdeling voor nieuwe bussen, een onderdelencentrum en een herstelplaats. Er worden ook onderdelen gemaakt voor de fabriek in Noord-Macedonië. “Op de laatste ondernemingsraad werd ook gezegd dat Koningshooikt het eigenaarschap voor de autocars overneemt van Valkenswaard, waardoor de engineeringactiviteiten hier versterkt worden. VDL onderhandelt ook met de curatoren om een deel van de terreinen die het nu huurt, aan te kopen.” Christophe Van Audenhove van de ACLVB is sceptischer: hij ziet weinig langetermijnengagementen bij VDL voor Koningshooikt en vreest dat er finaal nog meer activiteiten van België en Nederland naar het goedkope Noord-Macedonië zullen verhuizen.
Problemen bij VDL?
Het familiebedrijf VDL, dat als toeleverancier voor Philips startte, heeft het voordeel dat de verlieslatende busdivisie maar een klein onderdeel in het totaal vormt. VDL verdient nu vooral geld als toeleverancier van ASML, dat gewilde chipmachines maakt. VDL-oprichter Wim van der Leegte was een grote believer in de maakindustrie in Nederland en België. Sinds zijn dood in 2023 moest zijn opvolger en zoon Willem al VDL Nedcar, de laatste Nederlandse autofabriek sluiten. Nu moet hij dus ook de busfabriek in Valkenswaard afbouwen. Intussen zakt de totale winst van het concern. Daardoor zullen de drie kinderen en erfgenamen van Van der Leegte verlieslatende activiteiten wellicht kritischer bekijken.
De elektrische stadsbussen van VDL kampen ook met kinderziekten en late leveringen, omdat er onderdelen ontbreken. VDL komt ook niet meer voor in de top tien van de verkoop van elektrische stadsbussen in Europa. Het is veelzeggend dat het Chinese Yutong nu op nummer een staat, gevolgd door MAN en Mercedes.
