Jaga, de bekende Limburgse radiatoren-producent in handen van de West-Vlaamse familie Vande Vyvere, verlaat Tsjechië en keert terug naar Vlaanderen. Ze zijn niet de eerste en zullen niet de laatste zijn. Reshoring, zoals dat heet, wordt steevast een nieuwe trend.
Aan het einde van het vorig decennium namen heel wat bedrijven hun spreekwoordelijke koffers. Naar schatting verhuisden 40% van de Europese bedrijven met meer dan 50 werknemers volledig of gedeeltelijk hun productie naar het buitenland. De vaak gekozen bestemming: lageloonlanden waar de lonen tot tien keer lager lagen dan in de Europese landen.
Kritiek vanwege de milieu-impact
Aan deze trend van offshoring kwam een einde. Meer nog, sinds enkele jaren zien we die bedrijven terugkomen. De socio-economische parameters zijn immers grondig gewijzigd. De logistieke kosten stegen. De ecologische bewustwording groeide. Bedrijven laten vaak producten maken in lage-lonenlanden zoals China om loonkosten te drukken, waarna ze per schip naar Europa worden vervoerd. Hoewel dit economisch voordelig is, groeit de kritiek vanwege de milieu-impact en de afhankelijkheid van verre productieketens. Consumenten zijn ook steeds meer bewust en verkiezen om lokale producten te kopen.
Post-COVID zijn bedrijven bewuster van het belang van tijdige leveringen. Kwaliteitscontrole is overigens gemakkelijker als de leverancier dichtbij is. En de R&D afdeling ligt liefst zo dicht mogelijk bij de productieafdeling.
“In China heb je nu trouwens de opgang van de dark factories: fabrieken waar het licht niet wordt aangestoken omdat er toch geen mens werkt, maar enkel robotten”
Rudy Aernoudt
De grootste reden voor offshoring: de goedkope lonen in China of Oost-Europa. Maar die landen kenden enorme loonstijgingen. De lonen in China liggen nu op hetzelfde niveau als die van Kroatië en Bulgarije. De lonen in Tsjechië, een land met een krapte op de arbeidsmarkt, stegen de laatste tien jaar met 50 procent.
Overigens wordt de loonkost minder belangrijk. Digitalisering maakt dat het gewicht van de loonkost in de totale kost steeds kleiner wordt. In China heb je nu trouwens de opgang van de dark factories: fabrieken waar het licht niet wordt aangestoken omdat er toch geen mens werkt, maar enkel robotten.
Van China naar Zele
Wanneer we alle factoren zoals onder andere loonkost, logistieke kost en kwaliteit accurate levering samenbrengen in één parameter bekomen we de TCO; de total cost of operation. Op basis van die TCO concluderen studies dat 56% van de bedrijven die offshorden er belang bij hebben terug te keren.
Jaga is natuurlijk het recentste voorbeeld van strategische heroriëntatie, zoals de CEO dat noemt. Nobi, bekend van slimme AI-lampen voor valdetectie, bracht zijn productie uit China terug naar Aartselaar. Ook Corbeo, de fabrikant van touwen in Zele, haalde zijn productie-eenheden terug van China. De IVC groep, actief in vloerbedekking, heeft zijn productie van China naar Avelgem overgebracht. Sylvania, het verlichtingsbedrijf uit Tienen, heeft zijn productieactiviteiten uit Shanghai terug naar België gehaald. Continental Automotive Benelux, dat onderdelen, wisselstukken en accessoires voor auto’s en vrachtwagens produceert, reshorede haar productie van Hongkong naar België. HDM haalde de productie van innovatieve materialen terug van China naar België. Aqualex, de West-Vlaamse producent van waterkoelers, werkt samen met maatwerkbedrijf Waak om lokaal te produceren. Bewel assembleert elektrische fietsen in Limburg, een activiteit die vroeger naar China zou zijn gegaan. Ook het beursgenoteerde Barco heeft productie uit Noorwegen naar Kortrijk gehaald, om zo R&D, productie en logistiek te concentreren op één locatie
Wordt het een trend?
We leven in turbulente en onzekere tijden. De beste manier om de supply chain te optimaliseren, is de lijn zo kort mogelijk houden. Hopelijk zullen velen bedrijven het voorbeeld van Jaga en de vele andere volgen. Misschien is dat ook de beste manier om onze regio te herindustrialiseren.
En hoe meer industrie, hoe gunstiger voor de vele kmo’s die fungeren als toeleverancier. Misschien moet Vlaanderen, naar het voorbeeld van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, een actief reshoring beleid voeren. Vlaamse bedrijven opsporen die offshorden en zien wat hen er zou toe kunnen bewegen terug te komen.
