Peter De Keyzer (50) is een Belgische econoom, ondernemer en voormalig hoofdeconoom van BNP Paribas Fortis. Hij is medeoprichter van strategisch communicatiebureau Growth Inc. en staat bekend om zijn scherpe analyses over economische groei, innovatie en beleid. De Keyzer is een veelgevraagd commentator in de media en auteur van verschillende boeken over economie en samenleving.
Rudy Aernoudt (65) is Belgische econoom, professor en columnist van Made in. Hij bekleedde onder meer functies bij de Europese Commissie en zetelt in diverse raden van bestuur. Aernoudt publiceerde tal van boeken over economie en ondernemerschap.
Voor ondernemers hebben Peter en Rudy een duidelijke boodschap: wacht niet op de overheid, maar neem zelf het voortouw. “De overheid, dat zijn wij allemaal”, klinkt het. In dit gesprek leggen beide auteurs uit waarom België volgens hen nog altijd een land vol kansen is — op voorwaarde dat we onze mindset durven aanpassen.
Dag Rudy en Peter. Waarover gaat jullie boek precies?
Rudy: “In zekere zin is het boek niet nieuw: we analyseren bekende problemen zoals overheidsschuld, onderwijs en arbeidsmarkt. Maar het verschil zit in de tweede stap. Wij blijven niet hangen in ‘zo is het nu eenmaal’. We tonen dat het anders kan, en dat andere landen dat al bewezen hebben. Daarnaast willen we af van het idee dat ‘de overheid’ alles moet oplossen. Wie is die overheid? Dat zijn wij allemaal. We moeten stoppen met enkel te vragen wat het systeem voor ons kan doen, en meer nadenken over wat wij zelf kunnen bijdragen.”
Peter: “Er bestaan inderdaad al veel analyses over België, maar die eindigen vaak met: ‘de overheid moet ingrijpen’. Wij geloven dat cultuur minstens even belangrijk is. De manier waarop we als samenleving denken — over werk, ambitie, risico — bepaalt welk land we krijgen. België heeft niet te weinig plannen. Integendeel: we hebben er veel. Het probleem is dat we ze niet uitvoeren. In het boek zoeken we naar hoe we die vertaalslag wel kunnen maken.”
Naar wie is het boek gericht?
Peter: “Iedereen. Burgers, ondernemers, politici, ambtenaren, vakbonden… Iedereen heeft een rol te spelen. Als je pleit voor meer ambitie en verantwoordelijkheid, dan geldt dat voor elke schakel in de samenleving.”
Rudy: “Ook ondernemers dus. Zeker kmo’s stellen zich vandaag vragen: blijven we in België of trekken we weg? Wij willen tonen dat België absoluut toekomst heeft — als we het potentieel beter benutten.”
“In het secundair onderwijs zien we dat leerlingen vandaag, in vergelijking met vijftien jaar geleden, ongeveer een jaar leerachterstand hebben. Dat is een catastrofe voor ons land”
Rudy AernoudtWaarom de focus op 2040?
Peter De Keyzer: “Je hebt een tijdshorizon nodig die realistisch is. 2030 is te dichtbij om structurele hervormingen door te voeren, 2050 te ver weg om urgentie te voelen. 2040 zit daar mooi tussenin.”
Hoe is het idee ontstaan voor dit boek?
Rudy: “Het idee kwam eigenlijk van Bruno Segers, voormalig CEO van Microsoft België. Hij zei: ‘De visies van Peter en Rudy liggen dicht bij elkaar, maak daar eens samen een boek van.’ We zijn gaan eten, en het gesprek liep vanzelf. Het was een ontzettend aangename samenwerking.”
Peter: “Insgelijks. We bleken verrassend vaak op dezelfde golflengte te zitten. We denken allebei in systemen en lange termijn, niet in kleine ingrepen. Dat perspectief ontbreekt vaak in het publieke debat.”
Mij lijkt het niet gemakkelijk om samen een boek te schrijven. Hoe zijn jullie te werk gegaan?
Rudy: “We zijn eerst samengekomen om te bepalen welke acht à tien thema’s cruciaal zijn om België tegen 2040 opnieuw op de kaart te zetten. Vervolgens hebben we per onderwerp gekeken wie de meeste expertise had, zodat die persoon de grote lijnen kon uitwerken. Daarna zijn we samen verder gaan ‘pingpongen’ over de inhoud en ideeën. Opvallend is dat we eigenlijk nooit inhoudelijke conflicten hebben gehad. Gaandeweg het schrijfproces werd één ding steeds duidelijker: de verandering zal in de eerste plaats van de individuele burger moeten komen.”
Peter: “We zijn er relatief snel doorheen gegaan. Tussen onze eerste ontmoeting en het indienen van het manuscript zat ongeveer zes maanden. Dat komt omdat dit boek eigenlijk al jaren in ons hoofd zat. We vertrekken niet vanuit theorie, maar vanuit gesprekken met honderden ondernemers, beleidsmakers en organisaties. Dat maakt het heel praktijkgericht.”
Wat zijn voor jullie de belangrijkste thema’s die jullie in het boek bespreken?
Rudy: “Voor mij is dat zonder twijfel het onderwijs. In het secundair onderwijs zien we dat leerlingen vandaag, in vergelijking met vijftien jaar geleden, ongeveer een jaar leerachterstand hebben. Met andere woorden: een twaalfjarige haalt nu het niveau van een elfjarige. Dat is een catastrofe voor ons land. We moeten evolueren naar een onderwijssysteem dat opnieuw inzet op excellentie. Die tendens zien we ook aan onze universiteiten, waar studenten zonder veel problemen zes jaar doen over een opleiding die eigenlijk vier jaar duurt. Dat heeft alles te maken met mindset, met de ambitie om uit te blinken en met de inzet die mensen willen tonen.”
Peter: “Voor mij staat de begroting centraal. Jaar na jaar boeken we een tekort, wat betekent dat de overheid structureel meer uitgeeft dan er binnenkomt. Als een gezin zo zou leven, zou het onvermijdelijk failliet gaan. Als overheid blijven we dit echter doen. Dat wijst op een gebrek aan doordachte keuzes. De overheid slaagt er onvoldoende in om prioriteiten te stellen en duurzame beslissingen te nemen. In landen ten noorden van ons lukt dat vaak beter: daar wordt meer op lange termijn gedacht, met oog voor de volgende generaties.”
Jullie hebben het vaak over ‘mindset’. Wat bedoelen jullie daar concreet mee?
Peter: “Eigenlijk moeten we terugkijken naar onze grootouders en overgrootouders, en hoe zij in het leven stonden: hard werken, studeren, de lat hoog leggen — half werk was geen optie. Eerst inzet, daarna pas ontspanning. Het gaat erom die waarden opnieuw centraal te stellen. We zijn de voorbije decennia in slaap gewiegd door de uitzonderlijke welvaart, vrede en stabiliteit in Europa. Maar de wereld verandert vandaag razendsnel. Met onze huidige houding en ingesteldheid zullen we het moeilijk krijgen om bij te blijven.”
“Het probleem is dat subsidies soms leiden tot oneerlijke concurrentie. Dat verstoort de markt”
Peter De KeyzerWat betekent dat concreet voor ondernemers?
Rudy: “Voor ondernemers betekent het onder andere kritisch kijken naar afhankelijkheid van subsidies. Ze bestaan, en het is logisch dat bedrijven ze gebruiken. Maar de vraag is: heb je ze echt nodig?”
Peter: “Ik kan daar een persoonlijk voorbeeld van geven. Met mijn bedrijf kom ik in aanmerking voor subsidies, maar ik heb die altijd geweigerd. Ik vind dat je als ondernemer op eigen kracht moet groeien. Het probleem is dat subsidies soms leiden tot oneerlijke concurrentie. Bedrijven die minder efficiënt zijn, kunnen lagere prijzen aanbieden dankzij die steun. Dat verstoort de markt.”
Wat hopen jullie dat ondernemers meenemen uit het boek?
Peter: “Er zouden meer mensen zoals jullie moeten zijn. Geef zelf het goede voorbeeld. Ondernemerschap is geen titel, maar een houding: ook een ambtenaar of een werknemer kan ondernemend zijn. Als je initiatief neemt, verantwoordelijkheid opneemt en anderen daarin meeneemt, zet je verandering in gang. Zo verander je niet alleen je omgeving, maar uiteindelijk ook je land en zijn cultuur.”
Rudy: “‘Be the change you want to see.’ Dat klinkt misschien cliché, maar het klopt wel. Als voldoende mensen dat doen, verandert een land vanzelf.”
Tot slot: is dit boek een wake-upcall?
Peter: “Absoluut. Maar geen pessimistische. We zeggen niet: het is hier slecht. Integendeel. België heeft enorm veel troeven: centrale ligging, hoogopgeleide mensen, vakmanschap… Maar we benutten dat potentieel niet volledig. En dat is zonde.”
Rudy: “Het is een hoopvol verhaal. Als we de juiste keuzes maken, kan ons bbp tegen 2040 aanzienlijk hoger liggen. Het is geen utopie — het is haalbaar.”
Zin gekregen om het zelf te lezen? Neem deel aan de winactie en win één van de vijf boeken!
