Dinsdag kondigde Ann Veraverbeke, CEO van de Antwerpse vestiging van het Franse bedrijf TotalEnergies, aan dat de oudste stoomkraker van het bedrijf in de Antwerpse haven tegen eind 2027 zal sluiten. Dat betekent een verlies van 253 jobs. Maar het bedrijf wil niemand ontslaan, omdat het jobverlies kan worden opgevangen door de 270 werknemers van de Antwerpse site die in de komende jaren met wettelijk pensioen gaan.
TotalEnergies sluit de stoomkraker, die in 1968 is gebouwd en waarmee het ethyleen produceert, omdat de enige klant van die kraker, ExxonMobil, het contract eind 2027 niet meer wil verlengen. TotalEnergies zegt dat er een overaanbod is van ethyleen op de markt. Dat argument roept een belangrijke vraag op, want het Britse bedrijf Ineos wil tegen eind 2026 in de Antwerpse haven zélf een ethaankraker openen, in Lillo, om er ethyleen mee te maken. Als TotalEnergies zijn stoomkraker sluit omdat er al een overaanbod aan ethyleen is, waarom voegt Ineos vanaf eind volgend jaar dan een flinke portie ethyleen aan de markt toe?
Nieuwe fabriek van Ineos
“Omdat wij die ethyleen (die een basis is voor kunststoffen, red.) op een veel efficiëntere manier zullen produceren dan de oude stoomkrakers”, zegt Nathalie Meert, woordvoerder van Ineos. “Er is een duidelijke trend in de markt om de oudste krakers te sluiten. De aangekondigde sluiting van de kraker van TotalEnergies is geen alleenstaand feit. De eigenaars van die krakers staan voor de keuze: ofwel investeren ze aanzienlijk om hun oude krakers te houden en te decarboniseren (onafhankelijker te maken van fossiele brandstoffen, red.), ofwel sluiten ze die. We zien nu dat de keuze vaak op die laatste optie valt. Wanneer capaciteit van oude installaties uit de markt wordt gehaald, komt er ruimte vrij voor nieuwe spelers. Die ruimte zullen wij invullen met Project One.”
Nathalie Meert wijst erop dat Ineos met zijn nieuwe fabriek in de Antwerpse haven voor de productie van ethyleen zal vertrekken vanuit ethaan, in plaats vanuit nafta zoals TotalEnergies. “Ethaan is de meest efficiënte grondstof die vandaag beschikbaar is om ethyleen te produceren en het is ook een milieuvriendelijker alternatief dan nafta”, zegt Nathalie Meert. “Er zijn veel minder volumes ethaan nodig om dezelfde hoeveelheid ethyleen te maken. En er komen bij het kraken van ethaan grote volumes aan waterstof vrij, die we als koolstofarme brandstof kunnen herinzetten (waardoor Ineos minder afhankelijk is van duur gas, red.).” Volgens Ineos zal de nieuwe fabriek in de Antwerpse haven door zijn efficiëntere werking de buitenlandse concurrentie, bijvoorbeeld uit de Verenigde Staten en Azië, perfect aankunnen.
Concurrentiekracht verzwakt
Intussen heeft ook het Amerikaanse bedrijf ExxonMobil gereageerd op de geplande sluiting van de stoomkraker van TotalEnergies. ExxonMobil is vandaag de enige grote klant van die stoomkraker, en heeft beslist om het contract niet te verlengen. Daardoor ligt ExxonMobil eigenlijk aan de basis van de sluiting van de kraker. ExxonMobil zegt dat het zijn ethyleen die het nodig heeft voor zijn fabrieken in Meerhout en Zwijndrecht, vanaf begin 2028 ergens anders vandaan zal halen. Waar dat ‘ergens anders’ is, wordt er niet bij gezegd.
“De Europese chemische industrie kampt met hoge energieprijzen, een strenge regelgeving en een wereldwijd overaanbod van ethyleen”
Fadwa Lahssini“We hebben de beslissing om het huidige contract met TotalEnergies niet meer te verlengen genomen na een grondige evaluatie van onze strategische behoeften en marktomstandigheden”, zegt Fadwa Lahssini, woordvoerder van ExxonMobil in België. “De Europese chemische industrie kampt met hoge energieprijzen, een strenge regelgeving en een wereldwijd overaanbod van ethyleen. Daarnaast staan Europese bedrijven onder sterke concurrentie van de Verenigde Staten, het Midden-Oosten en China, waar chemiebedrijven profiteren van lagere productiekosten, wat leidt tot een toename van de import van chemicaliën. Deze factoren hebben de concurrentiekracht van de sector aanzienlijk verzwakt, waardoor bedrijven gedwongen worden te herstructureren of zelfs hun activiteiten te sluiten.”
Buitenlandse concurrentie
ExxonMobil benadrukt dat zijn fabrieken in Meerhout en Zwijndrecht, waar het aangekochte ethyleen wordt verwerkt tot polyethyleen, gewoon openblijven. Vorige zomer kondigde ExxonMobil wel aan dat het zo’n vijftig van de honderdvijftig banen wil schrappen in de fabriek in Meerhout, vanwege de scherpe concurrentie met het buitenland. Die herstructurering is nog aan de gang. ExxonMobil probeert het aantal naakte ontslagen bij deze operatie zo veel mogelijk te beperken.
