Van de 80 miljoen euro die de regering de komende drie maanden vrijmaakt voor energiesteun, gaat 60 miljoen naar woon-werkverkeer. Dat geld is uitsluitend bestemd voor mensen die met de auto naar het werk rijden en zelf hun tankbeurt moeten betalen. Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) vindt het energieakkoord “globaal genomen een evenwichtig voorstel, dat bovendien beperkt is in tijd en omvang”.
Maar de regering gaat dat bedrag niet rechtstreeks doorstorten naar de pendelaars. In de plaats daarvan gaat ze bedrijven fiscaal stimuleren om de kilometervergoeding voor hun werknemers op te trekken. Elke verhoging tot 20 procent, met een maximum van 10 cent per kilometer, zal volledig gecompenseerd worden door de overheid.
“Het is positief dat de regering kiest voor een tijdelijke en gerichte aanpak, zonder bijkomende verplichtingen voor werkgevers”, reageert Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO. “Maar het succes van deze maatregel zal afhangen van de vraag of die in de praktijk ook haalbaar is voor kmo’s. En daar lijkt het antwoord ons in veel gevallen ‘nee’ op te zijn.”
Onzekerheid over compensatie
“De focus op een lager energieverbruik is een goede zaak”, zegt VBO-topman Pieter Timmermans. “Werkgevers worden aangemoedigd om meer in te zetten op woon-werkverkeer via fiscale compensatie. Dat kan positief zijn, op voorwaarde dat die compensatie volledig is en niet pas twee jaar later wordt toegekend. Op dat punt blijft er echter onzekerheid bestaan door een gebrek aan concrete informatie.”
Ook werkgeversorganisatie Voka maakt zich zorgen over die fiscale compensatie. “Wij vinden dat zeker niet de meest gelukkige beslissing, omdat werkgevers nu zullen opdraaien voor de toegenomen brandstofprijzen”, klinkt het bij Frank Beckx, gedelegeerd bestuurder van Voka. “Werkgevers zullen daarvoor gecompenseerd worden, maar de vraag is wanneer. Wellicht komt die compensatie pas volgend jaar of binnen twee jaar hun richting uit. De regering heeft eigenlijk geen budgettaire ruimte meer. Dus nu nog extra uitgaven doen, lijkt ons niet de meest verstandige optie.”
“Symbolische steek naar bedrijven”
Voka betreurt ook dat er opnieuw naar bedrijven wordt gekeken in tijden van crisis. “Het gaat om relatief beperkte bedragen. Maar dit is eerder een symbolische steek naar bedrijven, die opnieuw het slachtoffer worden van een crisis waar ze zelf al onder lijden”, zegt Beckx nog. “Bedrijven hebben door de hogere energieprijzen zelf al veel extra kosten; straks komt daar ook nog een indexering van de lonen bij. Samen met de extra vergoeding voor woon-werkverkeer betalen bedrijven straks twee keer.”
“Het is een beetje zoals bij de maaltijdcheques. Werknemers gaan wel verwachten dat ze het zullen krijgen, dus de druk op bedrijven om het door te voeren zal groot worden”
Frank BeckxOok Unizo vindt dat werkgevers opnieuw kop van jut zijn. “De bal wordt hiermee toch opnieuw in het kamp van de werkgevers gelegd, die in de praktijk eerst zullen moeten voorfinancieren”, aldus Buysse. “Het is dan ook essentieel dat werkgevers zelf kunnen inschatten wat haalbaar is binnen hun onderneming. Zeker bij bedrijven waar vandaag nog geen woon-werkvergoeding bestaat, zal de voorziene compensatie in geen geval volstaan om de werkelijke kost te dekken.”
Geen verplichting
Bedrijven zijn niet verplicht om de verhoogde vergoeding door te voeren. De regering kan werkgevers enkel aanmoedigen om op hun voorstel in te gaan. Maar volgens Voka zullen veel bedrijven toch geneigd zijn om de steunmaatregel door te voeren. “Het is een beetje zoals bij de maaltijdcheques. Werknemers gaan wel verwachten dat ze het zullen krijgen, dus de druk op bedrijven om het door te voeren zal groot worden”, aldus Beckx.
Dat bedrijven niet verplicht worden om het regeringsvoorstel door te voeren, vindt Unizo een goede zaak. “Het is belangrijk dat dit geen algemene verwachting wordt. Wat mogelijk is, hangt sterk af van de job, de locatie en de organisatie van het werk. Bedrijven moeten daarin de nodige flexibiliteit behouden. Deze maatregelen mogen dan ook in geen geval een verplichting worden”, besluit Buysse.
De overheid zal via een bewustmakingscampagne ook telewerk aanmoedigen. Het VBO ziet dat vooral als een symbolische maatregel, “eerder bedoeld om het geweten te sussen”, aldus nog Timmermans.
Vakbond pleit voor verplichte vergoeding: “Volledig afhankelijk van goodwill van werkgever”
“Het is positief dat er eindelijk antwoorden komen voor de werknemers en hun verplaatsingskosten. Een verplichte volledige terugbetaling voor dienstverplaatsingen met de privéwagen was natuurlijk veel beter geweest, we blijven daarvoor pleiten”, klinkt het bij Daan Nelen van de vakbond ABVV. “Het is ook een goede zaak dat een extra vergoeding voor woon-werkverkeer nu mogelijk is, maar dit hangt wel volledig af van de goodwill van je werkgever: beslist een werkgever om niks te doen, dan krijgt een werknemer er niks bij. De regering schuift de verantwoordelijkheid voor een extra 10 cent per kilometer dus door naar de werkgevers en laat de werknemers zitten met de onzekerheid.”
“We betreuren het vrijblijvend karakter en het is een gemiste kans dat niet werd gekozen voor sterkere structurele oplossingen, zoals gratis openbaar vervoer, en dat de focus vooral ligt op fossiele vervoersmodi. Wij blijven pleiten voor een verplichte en volledige terugbetaling van verplaatsingskosten, evenals voor een verplichte tussenkomst van werkgevers in de kosten van telewerk. Om deze maatregelen structureel te financieren en in het kader van fiscale rechtvaardigheid, pleiten wij voor een snelle herinvoering van de belasting op overwinsten in de energiesector.”
Gebrek aan aandacht voor zelfstandigen
Het Neutraal Syndicaat voor zelfstandigen (NSZ) noemt de energiesteunmaatregel “een stap in de goede richting”, maar betreurt het gebrek aan directe steunmaatregelen voor zelfstandigen. “Veel ‘kleine zelfstandigen’ zijn op hun schaal grote verbruikers van energie of brandstof. Denk maar aan bakkerijen en de horeca, maar ook aan thuisverplegers of taxichauffeurs. Deze stijging weegt zwaar op hun kosten, terwijl zij die kosten niet of nauwelijks kunnen doorrekenen aan hun klanten. Bovendien heeft de maatregel over de kilometervergoedingen geen betrekking op zelfstandigen. De regering heeft niet aan hen gedacht”, benadrukt woordvoerder Cedric Tack.
Ook Unizo vindt dat zelfstandigen vergeten worden in de opgestelde energiesteunmaatregelen. “Er wordt gekeken naar werknemers die zich moeten verplaatsen naar hun werk. Maar wat is het verschil met een aannemer die elke dag naar zijn klanten rijdt? Ook daar lopen de kosten snel op, en daar is vandaag nauwelijks ondersteuning voor voorzien. De regering gaat er te gemakkelijk van uit dat zelfstandigen die kosten kunnen doorrekenen, dat kan in veel sectoren gewoon niet. Op dat vlak hadden we meer verwacht.”
Het akkoord voorziet wel in de mogelijkheid voor zelfstandigen om hun sociale bijdragen uit te stellen of vrijstelling aan te vragen, zonder verlies van sociale rechten. “Voor zelfstandigen voorziet het akkoord in de mogelijkheid om hun sociale bijdragen uit te stellen of vrijstelling aan te vragen, zonder verlies van sociale rechten”, is Unizo kritisch.
