De cijfers zijn gebaseerd op een analyse van de recentste gegevens van de FOD Werkgelegenheid. Glenn Van Oevelen, juridisch expert bij Acerta, benadrukt dat een aangekondigd voornemen niet automatisch betekent dat alle betrokken werknemers ook effectief hun job verliezen. “Een voornemen is de eerste stap in een uitgebreide procedure”, zegt hij. “Werkgevers moeten eerst hun intentie bekendmaken en overleg opstarten met de werknemersvertegenwoordigers. Daarbij wordt bekeken of het aantal ontslagen nog kan worden beperkt of zelfs vermeden.”
Vertekend beeld
Dat verklaart meteen waarom het aantal aangekondigde ontslagen veel sterker stijgt dan het aantal effectieve ontslagen. “Zo’n procedure neemt vaak meerdere maanden in beslag”, zegt Van Oevelen. “Het kan dus perfect dat ondernemingen vandaag een collectief ontslag aankondigen, terwijl de effectieve ontslagen pas later dit jaar volgen. Daardoor kunnen de cijfers een vertekend beeld geven. Collectieve ontslagcijfers zijn sowieso vrij volatiel en hangen sterk samen met de economische context”, zegt Van Oevelen. “Economische onzekerheid, stijgende energieprijzen en loonkosten spelen daarbij een belangrijke rol. Of de sterke stijging in Vlaams-Brabant toe te schrijven is aan één of enkele grote dossiers of aan een bredere trend, kunnen we op basis van deze cijfers niet besluiten.”
Laatste redmiddel
Een collectief ontslag is volgens Acerta doorgaans niet de eerste maatregel waar ondernemingen naar grijpen. “Dat is vaak het eindstadium”, zegt Van Oevelen. “Bedrijven bekijken eerst alternatieven zoals tijdelijke werkloosheid, minder inzet van uitzendkrachten, interne herplaatsingen, een eventuele overname van activiteiten of een arbeidsduurvermindering.”
“Pas wanneer die pistes onvoldoende soelaas bieden, wordt een formele procedure opgestart. Daarbij worden vakbonden en werknemersvertegenwoordigers betrokken en wordt onderhandeld over een sociaal plan. Daarin worden onder meer afspraken gemaakt over de timing van de ontslagen, eventuele bijkomende vergoedingen en de criteria die worden gehanteerd”, legt Van Oevelen uit.
Grote menselijke impact
Een collectief ontslag is veel meer dan een juridische procedure. “Het heeft altijd een grote impact op een onderneming. Uiteraard voor de betrokken werknemers, maar ook voor de collega’s die blijven”, zegt Van Oevelen. “De emoties lopen vaak hoog op. Daarom is het belangrijk om eerst alle mogelijke alternatieven te onderzoeken en de procedure van bij het begin zorgvuldig en correct aan te pakken.”
