-West-Vlaanderen wordt altijd geroemd voor zijn ongebreideld ondernemerschap. Wat is er van aan? Overschatten we onszelf in de geglobaliseerde en bijzonder snel roterende wereld van vandaag? Waarom blijven grote West-Vlaamse bedrijven hangen in de subtop en worden ze op eigen houtje geen absolute wereldleiders in hun sector? Kijk naar Bekaert om maar één voorbeeld te geven: een topbedrijf heel zeker maar geen numero uno of de top van de Champions League. Altijd net niet.
-Laten we vooral niet vergeten van waar we komen. Dit was bij uitstek een landbouwregio met boerenzonen die verschrikkelijk hard konden werken. Bijna alle West-Vlaamse ondernemers hebben op de een of andere manier hun wortels in die diepe West-Vlaams klei. Dat vormt een mens. De principes van onze grootouders zijn nog altijd wet: je moet niet zozeer slim zijn maar vooral hard werken, je moet op het hof blijven, de oudste zoon is de gedoodverfde opvolger, zaaien naar de zak of ‘geen vreemde luizen’ op ons erf. We hebben met zijn allen een fraaie switch gemaakt van dat landbouwverleden naar een nieuwe maakindustrie. Dat moet je deze regio meegeven. We hebben formidabele ondernemers gekweekt. Maar inzake dienstverlening zijn we deels blijven haperen, en hebben we niet hetzelfde niveau gehaald als met onze productie. Op vandaag heb ik een sterk geloof in de kracht van jonge ondernemers om zaken in beweging te zetten. Ze hebben de wilskracht, de visie ook wel.
-Wat zou uw beste advies zijn aan de nieuwste generatie?
-Trek de wijde wereld in, zoals mijn kleinkinderen ook doen. En verder: ga er niet alleen voor, zoek samenwerkingverbanden met anderen. En durf uw visie bij te stellen als dat nodig is. You can change your path but never your destination. Maar zowel het ene als het andere (samenwerken en change) ligt in de praktijk bijzonder moeilijk. Ik weet uit ervaring hoe moeilijk dat is. In mijn tijd stonden we met Van Marcke heel dicht bij de creatie van een eengemaakt netwerk van 12 familiale bedrijven uit heel Europa die actief waren in de sanitaire wereld. Bedoeling was een gezamenlijke inkoopcentrale op te richten en indirect monopolies te breken. Wat sales betreft mocht ieder zijn gang gaan. Het was een wondermooi dossier, maar het lukte niet spijts alle inspanningen. Samenwerken blijft een uitdaging maar ik blijf erbij: ook dé sleutel tot succes. Vandaag zie ik dat FACQ (een tegenspeler van Van Marcke, nvdr) wel met succes die weg van ententes bewandelt. Dat is absoluut aan te raden, want met Chinese tegenspelers dreigt in veel sectoren alleen maar een prijzenoorlog die je alleen nauwelijks kan winnen.
-Is Europa sterk genoeg op het Europese schouwtoneel?
-Ik twijfel niet aan de bekwaamheid aan de top. Maar achter die façade gaat een leger van ambtenaren schuil die regeltjes spuien, veel te veel regeltjes. Wat moeten we daarmee? Wat we nodig hebben is een nieuwe generatie Schumans, mensen met een visie op de lange termijn. Persoonlijk snap ik niet waarom met Rusland geen dialoog wordt aangegaan. In het recent verleden tot voor de oorlog met Oekraïne heeft Europa alleen gedacht aan commerce doen met Moskou. Een strategie om de bilaterale relatie beter te maken heb ik nooit gezien. De mensen hebben een kort geheugen maar toen Poetin opkwam was hij pro-Europees. Vergeet niet dat hij acht jaar in Duitsland had geleefd. De laatste jaren heeft hij zichzelf totaal verbrand. Als adviseur van Europa zou ik aanraden om nu al na te denken over de post-Poetin periode.
-U hebt, zacht gezegd, ook een merkwaardig parcours afgelegd in de onderwijswereld, onder meer 20 jaar als docent in EDHEC (Lille). Zoals u als voorzitter ook actief betrokken was bij de Vlerick School. U bent de ideale man om een oordeel te vellen over ons onderwijs dat -als we de studies mogen geloven – enkel maar achteruit dendert. Wat zou u als minister van Onderwijs doen?
-We zijn een verschrikkelijke achterstand aan het oplopen. En laat mij meteen duidelijk zijn: dat is niet in de eerste plaats de fout van al die brave en idealistische leraars. Dit gezegd zijnde zou ik meteen elitescholen in het leven roepen en die met elkaar in concurrentie zetten. Eén van de problemen nu is de verlaging van het niveau. Er zijn een aantal zaken die onze jeugd verleerd heeft. Zoals lezen: het is de ideale manier om ook in tijden van AI parate kennis te vergaren.
–Tot slot: elke samenleving heeft de politici die ze verdient, zegt een oude wijsheid. Maar vindt u het niet hemeltergend dat bepaalde thema’s waar ondernemers al decennia op hameren (te veel fiscaliteit, te veel betutteling en regeltjes, te hoge loonlast, te dure energie) maar blijven aanslepen zonder fundamentele oplossing?
-Wat we nodig hebben is groei. Destijds was 3 procent normaal. Daar zijn we nu ver van af. Ik heb respect voor Bart De Wever maar vraag me af of hij sterk genoeg is om die desiderata van ondernemers in te vullen. Ik vrees van niet. Dan kom je willens nillens weer terecht bij wat ik in mijn boek ook schrijf: misschien hebben we een echte oorlog of op zijn minst een fundamentele crisis nodig om dit soort zaken in beweging te zetten. Want zegt een oud Frans spreekwoord niet: La guerre est naturelle à l’homme, la paix est l’exception. In de voorbije 3.500 jaar werd er slechts 378 jaren géén oorlog gevoerd. Dat stemt tot nadenken. Crisissen zijn uitdagingen en leiden naar verandering, daar kunnen we nu eenmaal niet om heen. In lijn met deze gedachte van Joseph Alois Schumpeter, een Oostenrijks econoom en politieke wetenschapper, die vooral bekend staat om zijn idee van innovatie als creatieve destructie: “For anything new to emerge, for progress to occur and new wealth to be created, there must exist an indetermination of events that gives room to freewill and imagination, and nothing short of a clash of all forces- be it military, physical, or competitive – can yield this rich substrate of indeterminacy.”
(KC)
