Aan de vooravond van de feestdagen, traditioneel een van de belangrijkste periodes van het jaar, heeft Christine Vancaillie, derde generatie zaakvoerder van rookwarenspeciaalzaak Huis Loncke in hartje Kortrijk, weinig reden tot vieren. Oorzaak? De recent ingevoerde tabakswetgeving, die zonder onderscheid geldt voor alle verkooppunten, dreigt het voortbestaan van iconische familiezaken zoals Loncke te ondermijnen.
Huis Loncke, opgericht in 1919 en al meer dan een eeuw een vaste waarde aan de voet van de Sint-Maartenskerk, is voor veel Kortrijkzanen erfgoed. De speciaalzaak staat bekend om haar expertise in premium tabakswaren, handgerolde sigaren, accessoires en een zorgvuldig geselecteerd aanbod aan spirits. Net die specialisatie maakt de impact van de nieuwe regelgeving bijzonder zwaar. De wetgeving, die tabaksverkoop maximaal wil ontmoedigen, maakt geen onderscheid tussen grote ketens, nachtwinkels en gespecialiseerde premiumzaken, noch tussen sigaretten, vapes en handgerolde sigaren. Daardoor worden familiale handelszaken als Huis Loncke onevenredig hard getroffen.
Een sigarenwinkel zonder sigaren
Volgens Christine Vancaillie ondergraaft de regelgeving het fundament van een speciaalzaak. Door de volledige displayban mag geen enkel tabaksproduct nog zichtbaar zijn, zelfs niet in de winkel zelf! Neutrale verpakkingen en het verdwijnen van sigarenringen maken producten onherkenbaar voor zowel klant als verkoper. Bovendien is productadvies verboden, terwijl net vakkennis essentieel is voor een verantwoorde verkoop.
“Een winkelbezoek voelt vandaag bijna surrealistisch aan,” zegt Vancaillie. “Je ontvangt klanten in een zaak die eruit ziet alsof er niets verkocht wordt. Herkenbaarheid, kwaliteit en expertise verdwijnen volledig. Dat staat haaks op alles waar een speciaalzaak voor staat.”
Geen jongeren, wel vakmanschap
Christine Vancaillie reageert ontgoocheld, maar strijdvaardig: “We begrijpen volledig dat een strengere tabakswetgeving nodig is om verkoop te reguleren”, zegt de eigenares. “Wij zijn zelfs voorstander van duidelijke regels rond leeftijdscontrole en productkwaliteit. Daar kunnen wij als speciaalzaak net een belangrijke rol in spelen. Maar speciaalzaken als het onze vormen een totaal andere categorie. We verkopen een strikt gereguleerd product, via een gespecialiseerd kanaal, aan een volwassen en vaak ouder publiek. Jongeren komen hier niet over de vloer. En we kunnen perfect toezien op wie we bedienen. Deze generieke wetgeving straft ons onterecht. Ik kan nog rekenen op een schare trouwe klanten die hun weg naar de winkel zullen blijven vinden, maar ik vrees het ergste voor de volgende generatie.”
De sector pleit daarom voor een uitzonderingsregeling voor tabaksspeciaalzaken, zoals die in landen als Nederland bestaat, waar gespecialiseerde winkels onder strikte voorwaarden hun assortiment zichtbaar mogen aanbieden. “Zonder nuance zullen klanten simpelweg de grens oversteken,” besluit Vancaillie. “En dan verdwijnen iconische handelszaken zoals het onze onvermijdelijk uit het straatbeeld.”
