Voka 24

Voka West-Vlaanderen pleit dringend voor fundamentele hervormingen

KORTRIJK - Voka West-Vlaanderen maakt traditioneel een bijzonder diepgaande balans op van de gang van zaken in onze provincie. Daarbij hoort dan ook het al even traditionele desiderata lijstje. De nieuwjaarsbrief in a nutchell: 2023 was een moeilijk jaar, en de politici worden nog maar eens opgeroepen om in 2024 de koe stevig bij de horens te vatten in de vorm van fundamentele hervormingen die het ondernemerschap ten goede komen.

foto: Hans Boels, Matthieu Marisse, Michel Soubry en Thomas Buys.

Ondernemers kregen begin 2023 te maken met ongeziene loonkostenstijgingen als gevolg van de automatische loonindexering. De oorlog in Oekraïne en nu ook in het Midden-Oosten domineerden het geopolitieke en economisch-maatschappelijke debat.

De onzekerheid die daaruit voortvloeide weegt op bedrijven en consumenten en maakt onze economie extra kwetsbaar. Toch wist het West-Vlaamse ondernemerschap het afgelopen jaar stand te houden en toonde het opnieuw heel wat veerkracht, zo stelt Voka West-Vlaanderen vast.

Tijd voor actie

De afgelopen jaren hebben aangetoond dat stilstand en politieke impasses geen optie zijn. Voka West-Vlaanderen roept de toekomstige regeringen op om partijpolitiek opzij te zetten en zich te richten op constructieve samenwerking en daadkrachtige besluitvorming. Alleen door samen te werken kunnen de broodnodige, structurele hervormingen worden doorgevoerd en kan er een solide basis worden gelegd voor een duurzame en welvarende toekomst.

"Laten we samen streven naar een toekomst waarin vooruitgang en samenwerking centraal staan", zegt Bert Mons, gedelegeerd bestuurder van Voka West-Vlaanderen. "De tijd voor actie is nu. Nog een verloren legislatuur kunnen we ons niet opnieuw veroorloven", zegt Bert Mons, gedelegeerd bestuurder van Voka West-Vlaanderen.

West-Vlaanderen in cijfers

De opeenvolgende crisissen van de voorbije vier jaar hebben diepe sporen nagelaten. Na bijna twee jaar corona-ellende, een oorlog in Oekraïne en een energiecrisis werden ondernemers in 2023 opnieuw geconfronteerd met andere, nieuwe crisissen.

Toch toonden ondernemingen het afgelopen jaar weer heel wat veerkracht. Zo noteerden onze ondernemingen op het einde van het derde kwartaal van 2023 beduidend meer omzet dan eind 2019, al zijn er tussen de sectoren grote verschillen. De totale omzet van de West-Vlaamse bedrijven steeg met 7,2% tegenover dezelfde periode in 2022 en met 32,5% tegenover deze periode in precoronajaar 2019. Toch moeten deze cijfers gedeeltelijk genuanceerd worden door de sterke prijsstijgingen.

Falingen en stopzettingen

Voka west-Vlaanderen geef took eigen cijfers over het aantal falingen en stopzettingen. Na de corona- en inflatiecrisis zien we dat het aantal faillissementen voor het eerst sinds lange tijd stijgt. Zo registreerden de West-Vlaamse ondernemingsrechtbanken in de periode van januari tot en met november 2023 822 faillissementen. Dat zijn er 9,3% meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Eind november 2019 bedroeg dit aantal in West-Vlaanderen nog 734. Dit betekent dus ook dat we bijna 12% meer faillissementen noteren dan het laatste precoronajaar. Dit jaar is de zwaarst getroffen sector de bouw met 193 faillissementen (23,5% van 822). Op nummer twee staat de horeca met 189 faillissementen (23%). De derde zwaarst getroffen sector is de groot- en detailhandel met 173 faillissementen (21,1%).

Een cijfer dat we zelden brengen, is dat van het aantal stopzettingen. Net zoals vorig jaar doen we dat dit jaar wel, net omwille van het record aantal ondernemers dat er in 2023 de brui aan gaf, aldus Voka. In de periode van januari tot en met november werden er in Vlaanderen bijna 48.000 ondernemingen stopgezet en hun btw-nummers geschrapt, waarvan 8.760 in West-Vlaanderen. Ter vergelijking: in dezelfde periode in 2019 werden er net iets meer dan 36.000 stopzettingen geregistreerd in Vlaanderen, waarvan 6.929 in onze provincie. Dit betekent dat er in West-Vlaanderen in 2022 26% meer btw-nummers werden geschrapt dan in 2019.

Op hun hoede

Wat de bedrijfsinvesteringen betreft, lijken de West-Vlaamse ondernemers ook een stuk voorzichtiger geworden. Deze keer realiseerden zij in het laatste kwartaal van 2022 en de eerste drie kwartalen van 2023 samen bijna 10% meer investeringen dan in diezelfde periode een jaar voordien, maar liefst 25,8% meer dan in het coronajaar 2020 en 14,1% meer dan in 2019. Als we kijken naar de totale bedrijfsinvesteringen in Vlaanderen, dan zien we dat de ondernemers het dan weer 30,2% beter deden dan in 2019, 41,3% beter dan in 2020 en 22,1% beter dan in 2022.

Tot slot het startend ondernemerschap. In West-Vlaanderen zat het startend ondernemerschap in een serieuze dip. In de eerste jaarhelft van 2023 zetten net iets meer dan 7.100 starters de stap naar het ondernemerschap. Dat is 23% minder dan in dezelfde periode vorig jaar.

Gematigd positief

Toch blijft Voka West-Vlaanderen ondanks alles gematigd optimistisch. Uit een bevraging van meer dan 500 ondernemers die Voka begin december 2023 organiseerde blijkt immers dat veel ondernemers verwachten dat hun activiteiten in 2024 voorzichtig zullen toenemen, terwijl deze in 2023 zouden geschat worden op een stagnatie.

Vorig jaar bleek uit een gelijkaardige bevraging dat de energiekosten één van de belangrijkste zorgen zijn van ondernemers. Deze bezorgdheid is duidelijk afgenomen, maar zeker nog niet verdwenen. Andere problemen spannen nu wel de kroon. Om te beginnen, blijkt dat net geen 20% van de ondernemers bezorgd is over de geopolitieke situatie en 16% is ongerust over de vergunningverlening in Vlaanderen. Maar wat echt opvallend en verontrustend is, is dat meer dan één op twee van de ondernemers aangeeft zich zorgen te maken over een gebrek aan vraag. Vorig jaar was dit één op de drie van de bevraagde ondernemers.

Voor veel ondernemingen zat er daarom het afgelopen jaar niets anders op dan hun werknemers op tijdelijke werkloosheid voor economische redenen of schorsing te plaatsen.

Indexeringsschok zorgt voor handicap

De extreme energieprijzen deden de inflatie in 2022 in ons land enorm stijgen, met een historisch hoge indexering van maar liefst 11,08% in januari 2023 tot gevolg, zo meldt Voka nog. De inflatie en de daaraan gekoppelde automatische loonindexering vertaalden zich afgelopen jaar in een ongeziene en extreme verhoging van kosten en lasten, met nefaste gevolgen voor de competitiviteit en rendabiliteit van ondernemingen. Op drie jaar tijd stegen de loonkosten met meer dan 20%, waardoor de concurrentiehandicap tegenover onze buurlanden sterk opliep.

Tekort aan mankracht

Een andere belangrijke zorg voor de bedrijven blijft evenwel het personeelstekort en de krapte op de arbeidsmarkt. Die zal niet afzwakken, integendeel, zo denkt Voka erover. In West-Vlaanderen staat die spanning al helemaal op scherp. Ondanks de opeenvolgende crisissen is er meer dan werk genoeg, maar zijn er nauwelijks nog medewerkers te vinden. Eind november 2023 bedroeg die spanning in West-Vlaanderen nauwelijks 1,73 werkzoekenden per vacature.

Wat de werkzoekendengraad (= de verhouding van het aantal werkzoekenden tot de bevolking op beroepsactieve leeftijd) betreft, scoort West-Vlaanderen nog steeds het sterkst van alle Vlaamse provincies. Eind november 2023 bedroeg die graad 5,6%, tegenover 6,5% in Vlaanderen. Regio’s zoals Diksmuide en Tielt komen met respectievelijk 3,4% en 3,6% zelfs in de buurt van de magische 3% die als een volledige tewerkstelling wordt beschouwd.

Ruimte om te ondernemen: de trein der traagheid…

Niet alleen het te kort aan arbeidskrachten is een bedreiging voor onze economie. Ook het te kort aan ruimte om te ondernemen verstikt de groeiambities van onze West-Vlaamse bedrijven.

Er is in onze provincie nood aan meer dan 500 hectare bijkomende industriegronden om aan de ruimtevraag te voldoen. Al in 2017 kende de Vlaamse regering een pakket van 130 hectare toe aan West-Vlaanderen, samen met de optie op nog eens 300 hectare extra. "De trein der traagheid heeft ervoor gezorgd dat we hiervan zeven jaar later geen vierkante meter gerealiseerd hebben", stelt Voka vast. "Het resultaat is dat bedrijven in andere regio’s investeren en zo tewerkstelling en economische groei wegvloeit uit onze provincie. Om dit een halt toe te roepen moet er in de komende maanden versneld werk gemaakt worden van het vrijmaken van meer dan 500 hectare gronden voor industrie. Doen we dit niet, dan betalen we de prijs cash met een daling van welvaart en welzijn tot gevolg. De trein der traagheid inzake het vergunningenbeleid is voor menig ondernemingen een doorn in het oog."

(Stil)stand van het land?

Als geen ander beseffen ondernemers dat stilstaan achteruitgaan is. Die bijna continue veranderdrang maakt ons ondernemers. Diezelfde veranderdrang wensen we in 2024 ook toe aan onze beleidsmakers. De feiten zijn onweerlegbaar. De status-quo is in deze situatie geen optie. Onze gemeenschappelijke welvaart en maatschappelijk welzijn staan op het spel.

Tot dusver zijn we er met zijn allen in geslaagd om met noodmaatregelen en symptoombestrijding min of meer de schade te beperken. De realiteit van vandaag toont echter aan dat we met die aanpak op onze limieten botsen en de toekomst hypothekeren. Structurele ingrepen en fundamentele probleemoplossing zijn een absolute must om de essentiële economische en sociale randvoorwaarden voor blijvende welvaart en welzijn te creëren.

"Hervormen is de boodschap", besluit Bert Mons namens Voka West-Vlaanderen. "Meer nog: hervormen is de morele plicht van onze politici."